I FZ 295/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 374/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 8 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 374/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. B. (dalej skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 20 stycznia 2020 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2011 r. 2. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej Przewodniczący Wydziału) z 7 sierpnia 2020 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2187 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. 3. Postanowieniem z 10 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 29 października 2020 r. przyznające skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 500 zł. 4. Postanowieniem z 26 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie skarżącej, uchylił zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 15 grudnia 2020 r. wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd pierwszej instancji winien wstrzymać się z wezwaniem skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do momentu wyznaczenia dla skarżącej konkretnego adwokata, który został wyznaczony dopiero pismem z 25 stycznia 2021 r. 5. Kolejno, Sąd pierwszej instancji, rozpoznając złożony wraz z zażaleniem wniosek o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z 13 września 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 8 lipca 2021 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. 6. Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 16 września 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo skutecznego doręczenia powyższego wezwania pełnomocnikowi skarżącej 21 września 2021 r. wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Powyższe skutkowało odrzuceniem przez Sąd pierwszej instancji w świetle art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) skargi. 7. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę i przyjęcie skargi do rozpoznania. 8. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 8.2. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 220 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 8.3. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącej, skarżąca wzywana jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). 8.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy zakończyło się 13 września 2021 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 8 lipca 2021 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym jak skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącej do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05 ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Skarżąca pomimo skutecznego doręczenia 21 września 2021 r. wezwania nie uiściła prawem wymaganego wpisu od skargi. 8.5. Skarżąca, jak wynikało z treści uzasadnienia zażalenia nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie oraz wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową. Kwestie te wykraczają jednak poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, gdyż podlegają badaniu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez co pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. 8.6. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji. ----------------------- 2