I FZ 292/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 16/14 zwalniające stronę od kosztów sądowych w zakresie połowy wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 16/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zwolnił stronę od obowiązku uiszczania połowy wpisu od skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zwolnienie od wpisu od skargi w ½ części jest zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, a także stanowi wyważony kompromis pomiędzy zapewnieniem skarżącemu prawa do sądu, a jego obowiązkami jako strony do ponoszenia kosztów postępowania. Ocena taka była konsekwencją, dokonanej przez WSA w Krakowie, analizy sytuacji materialnej i osobistej skarżącego w ramach której Sąd ten wskazał, że podatnik otrzymuje stały miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 1600 zł brutto miesięcznie. Zamieszkuje w domu, będącym własnością spółki należącej do niego i jego żony. Wydatki miesięczne skarżący określił na kwotę ok. 1950 zł jednakże w sprzeciwie sam przyznał, że bywają miesiące gdzie są one niższe. Ponadto jak wynika ze sprzeciwu w razie potrzeby skarżący ma możliwość dokonywania pożyczek od innych osób. Biorąc też pod uwagę charakter i rozmiar prowadzonej działalności skarżący, według WSA, jawi się jako osoba posiadająca doświadczenie i rozeznanie w prowadzeniu działalności gospodarczej, nie jest człowiekiem nieporadnym, z zatem posiada zdolność do zdobycia pracy zarobkowej z wynagrodzeniem wyższym, niż najniższe krajowe. W konsekwencji sąd uznał, że skarżący podejmując stosowne starania będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki. W zażaleniu podatnik, wnosząc o zmianę powyższego postanowienia i zwolnienie go w całości od kosztów sądowych w sprawie, zarzucił naruszenie kwestionowanemu rozstrzygnięciu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w połowie, bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. W zażaleniu wniesiono również, na podstawie art. 196 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 P.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił sytuację majątkową wnioskującego w kontekście jego możliwości uiszczenia połowy wpisów od wniesionych do WSA w Krakowie skarg – w łącznej wysokości, jak wyliczył Naczelny Sąd Administracyjny przyjmując wartości przedmiotów zaskarżenia podane przez skarżącego 2.575,00 zł, które to wpisy – na obecnym etapie postępowania - są głównym składnikiem kosztów sądowych, o zwolnienie z których wnosił skarżący. Stwierdzić więc należy, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa, gdyż zrealizował cel instytucji prawa pomocy. Celem tym jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie w całości lub w części wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Dla powyższej oceny, według Naczelnego Sądu Administracyjnego decydujące znaczenie miało to, iż skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia za pracę. Jak też jest wspólnikiem, wraz z żoną, spółki, która mimo, iż 2012 r. zakończyła ze stratą 1.549.517, 37 to w roku tym osiągnęła przychód 19.924.700,67 zł. Trudno zatem uznać, aby skarżący nie mógł wygospodarować kwoty potrzebnej na opłacenie połowy wpisów od wniesionych obecnie skarg. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.