I FZ 287/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 689/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 kwietnia 2016 r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za drugi, trzeci i czwarty kwartał 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 689/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez stronę, decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 kwietnia 2016 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), uzasadniających zastosowanie wobec strony instytucji wstrzymania wykonania decyzji, skarżący bowiem zwracając się o przyznanie ochrony tymczasowej nie uzasadnił swojego wniosku w należyty sposób, tzn. nazbyt ogólnie przedstawił powody uzasadniające przyznanie mu ochrony tymczasowej, jak też nie przedstawił stosownej dokumentacji na poparcie swoich twierdzeń. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie w nim art. 61 § 3 w zw. z art. 133 § 1 i art. 166 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, oraz błędne ustalenie stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, iż skarżący nie wskazał sytuacji finansowej, która potwierdzałaby, że wykonanie aktu spowodowałoby wyrządzenie znacznej szkody, nie podał konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku, podczas, gdy informacje te i dokumenty je potwierdzające znajdowały się w aktach sprawy. W zażaleniu wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: (1) umowy z dnia 8 czerwca 2016 r. z Miastem B.; (2) umowy z dnia 22 czerwca 2016 r. z Miastem B.; (3) rozstrzygnięcia z dnia 19 lipca 2016 r.; (4) rozstrzygnięcia z 25 lutego 2016 r.; (5) rozstrzygnięcia z 25 października 2015 r.; (6) decyzji ratalnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom podatnika w aktach sprawy nie znajdowały się aktualne dane dotyczące sytuacji majątkowej strony, które pozwoliłyby dokonać oceny, jak na tą sytuację może wywrzeć wykonanie decyzji. Do chwili bowiem wydania zaskarżonego postanowienia w aktach znajdowały się jedynie wyciągi z rachunków bankowych strony z 2013 r., nie były więc to informacje aktualne. Na ocenę Sądu pierwszej instancji nie mogły wpłynąć także argumenty podnoszone w zażaleniu. Zażalenie jest bowiem jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 P.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie, które polega na nienaruszeniu istoty tego środka prawnego, sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Podniesienie zatem zarzutu naruszenia prawa i argumentacja przemawiająca za oceną wnoszącego zażalenie, że owo naruszenie miało miejsce w jego sprawie, powinny dotyczyć samego rozstrzygnięcia, na które wnosi się środek odwoławczy. Nieskuteczne jest podnoszenie w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio rozpoznany negatywnie wniosek w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie – zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego – oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów P.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skarżący powinien więc z uwagi na art. 61 § 4 P.p.s.a., rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej do Sądu pierwszej instancji, z prawidłowym uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez Sąd pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.