I FZ 274/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 361/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej i drugiej instancji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 361/16, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odmówił wstrzymania na wniosek R. K. (dalej: Strona lub Skarżący) wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (dalej: Dyrektor UKS) z dnia 4 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada 2014 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 29 grudnia 2015 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada 2014 r. W skardze tej - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS z dnia 4 września 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że brak wstrzymania wykonania ww. decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności może to w znacznym stopniu utrudnić Skarżącemu prowadzenie gospodarstwa domowego i przyczynić się do braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb jego małoletniego dziecka. Skarżący wskazał, że nie będzie uchylał się od obowiązku zapłaty, jednakże "(...) chciałby aby skarżona decyzja została poddana kontroli sądowej (...)". Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku w oparciu o przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - odmawiając wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora IS oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS - wskazał, że Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, ograniczając się jedynie do przedstawienia możliwych i niesprecyzowanych następstw jej wykonania, bez uprawdopodobnienia choćby wystąpienia tych zagrożeń oraz zestawienia ich z osiąganymi dochodami. Strona nie wskazała również, że w odniesieniu do niej toczy się postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Sądu I instancji, podane przez Skarżącego okoliczności, w zestawieniu jedynie z możliwością prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie wskazują, że konieczne jest wstrzymanie wykonania decyzji na tym etapie postępowania. Sąd wskazał także, że z urzędu znana mu jest sytuacja finansowa Skarżącego, a okoliczności związane z dochodowością gospodarstwa domowego Skarżącego i jego zdolnością do zaspokajania potrzeb bliskich zostały zbadane i ocenione w niezakwestionowanym przez Stronę postanowieniu Sądu z dnia 6 maja 2016 r., dotyczącym przyznania prawa pomocy. Na skutek zaś przyznania Skarżącemu tego prawa w zakresie częściowym i uiszczenia przez niego wpisu od skargi, sygnalizowana we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wola Skarżącego co do poddania zaskarżonej decyzji kontroli sądowej, może zostać zrealizowana. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego zmianę oraz wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora UKS. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że we wcześniejszych pismach Strona dokładnie i skrupulatnie opisała, na co przeznacza swoje dochody. Dodatkowo wskazano, że w przypadku zajęcia wynagrodzenia Skarżącemu grozi utrata pracy, w wyniku czego stanie się on osobą bezrobotną. To zaś skutkować będzie brakiem możliwości spłaty alimentów (co jest karane więzieniem), wykluczeniem społecznym, a dodatkowo pogorszeniem się sytuacji trzyletniej córki Skarżącego. Skutki te zaś będą nieodwracalne, nawet w przypadku uznania przez Sąd zasadności skargi na decyzję organu podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA). Należy zatem uznać, że podmiot skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). W świetle powyższych uwag należało uznać (na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu), że skoro Skarżący we wniosku zawartym w skardze nie wykazał - w sposób pozwalający na uwzględnienie tego wniosku - istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, to Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. Odnosząc się z kolei do wymienioonych przez Skarżącego w zażaleniu okoliczności, które w jego ocenie uzasadniać miały wstrzymanie wykonania decyzji (ryzyko utraty zatrudnienia w przypadku zajęcia wynagrodzenia, skutkujące brakiem możliwości wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec małoletniej córki - które to zaniechanie podlega także odpowiedzialności karnej, pogorszeniem się sytuacji dziecka, czy też wykluczeniem społecznym Skarżącego jako osoby bezrobotnej), podnieść należy, że pozostały one poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przytoczenie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania jego wykonania z uwagi na brak uzasadnienia przez stronę wniosku, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek (por. np. postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2010 r., II OZ 676/10, CBOSA). Działanie odmienne mogłoby się bowiem spotkać z uzasadnionym zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowo-administracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Postępowanie zażaleniowe ma zaś na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie w tym wypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji