I FZ 270/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 382/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 25 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 5 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku D. C. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 25 lipca 2025 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług w okresie od stycznia do grudnia 2020 r. 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem może prowadzić do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji do utraty istotnych składników jego majątku w szczególności sprzedaży nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, jak również spowodować niemożność dalszego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, która stanowi podstawowe źródło dochodu. Ponadto skarżący podniósł, że ze względu na zobowiązania hipoteczne jego możliwości regulowania należności publicznoprawnych są znacząco ograniczone. 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026r., poz. 143 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podkreślił, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołał się na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. trudna sytuacja finansowa i życiowa, koszty utrzymania siebie i rodziny, zobowiązania hipoteczne nie przedstawił na powyższe okoliczności jakiejkolwiek dokumentacji, a zatem nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Niezależnie od powyższego skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy wykazał — i to w sposób jednoznaczny — że wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem stronie znacznej szkody i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem skarżącego sąd nie przeprowadził należytej analizy jej sytuacji życiowej i finansowej oraz nie zastosował zasad doświadczenia życiowego, choć skarżący utrzymuje dwoje małoletnich dzieci, prowadzi działalność gospodarczą wymagającą stałego finansowania, a jego jedynym majątkiem jest segment mieszkalny, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, obciążony kredytem hipotecznym, co w oczywisty sposób świadczy o szczególnie trudnym położeniu skarżącego. Nadto pominięto, że poza decyzją objętą niniejszym postępowaniem istnieją inne zobowiązania wynikające z odrębnych spraw o tożsamym przedmiocie, zawisłych również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, które łącznie tworzą obciążenie finansowe przekraczające realne możliwości skarżącego, gdyż takiej kwoty do spłaty skarżący po prosu nie posiada. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. 5.3. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA). 5.4. Należy w tym miejscu odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny już czterokrotnie rozpoznawał analogiczne sprawy z zażaleń skarżącego na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu w przedmiocie podatku od towarów i usług (za inne okresy rozliczeniowe). Postanowieniem z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt I FZ 271/25, oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 5 listopada 2025r., sygn. akt I SA/Bk 383/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2021 r., postanowieniem z 7 stycznia 2026 r., sygn. akt I FZ 273/25, oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 384/25, odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2022 r., postanowieniem z 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt I FZ 269/25 oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 381/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2019r., postanowieniem z 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt I FZ 272/25 oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 385/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2023 r. Lektura uzasadnień rozstrzygnięć wydanych w tych sprawach przez sądy administracyjne obu instancji prowadzi do wniosku, że zarówno motywy wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zażaleń, jak i powody ich nieuwzględnienia przez sądy administracyjne były tożsame, jak w rozpoznawanej obecnie sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni akceptuje ocenę wyrażoną w powyższych postanowieniach wydanych w sprawach o sygn. akt I FZ 271/25, I FZ 273/25, I FZ 269/25 i I FZ 272/25 i przyjmuje ją za własną. 5.5. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I FZ 271/25, w sprawie tej, podobnie, jak w sprawie niniejszej, zabrakło właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że aby sąd pierwszej instancji mógł ocenić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony, konieczne jest dysponowanie przez ten sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie decyzji, o uzyskiwanych dochodach, źródłach dochodu, o posiadanym majątku, stanie środków finansowych na rachunkach bankowych i w gotówce. Zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącego, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów (w tym źródeł ich pochodzenia), ponoszonych wydatkach i o posiadanym majątku. Konieczne jest także przedstawienie aktualnej dokumentacji potwierdzającej ww. okoliczności czego skarżący nie uczynił. 5.6. W postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I FZ 273/25 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił z kolei, że negatywnej oceny wniosku skarżącego nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia oraz twierdzenie, że skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną i finansową, wskazując na znaczne, stałe obciążenia związane z utrzymaniem dwojga małoletnich dzieci, koniecznością finansowania działalności gospodarczej oraz spłatą kredytu hipotecznego, które już same w sobie stanowią istotne obciążenie budżetu domowego. Jak zauważono, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. W tej sprawie wojewódzki sąd administracyjny, opierając się na braku właściwego uzasadnienia wniosku oraz braku przedłożonej przez stronę stosownej dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, jak przywołane w zażaleniu, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych, wykazu liczby zatrudnionych osób, wysokości stałych kosztów utrzymania prowadzonej działalności gospodarczej, itp.), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak właściwego uzasadnienia wniosku oraz odpowiednich dokumentów uniemożliwił zatem kompleksową analizę sytuacji finansowej wnioskującego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na kondycję finansową prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem skarżącego środka ochrony tymczasowej. 5.7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.