I FZ 261/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 514/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 514/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy K. M. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej długotrwałą chorobą i związanymi z nią wydatkami na leczenie, niemożliwością wykonywania pracy zarobkowej i prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie strona utrzymuje się z zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie około 1.433 zł, który i tak nie pozwala jej zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych; nie posiada również żadnych oszczędności, które umożliwiłyby jej opłacenie wpisu od skargi. Strona wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem T. M. oraz bratem S. M. Ojciec uzyskuje regularny, miesięczny dochód w kwocie około 900 zł (renta), natomiast brat uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.500 zł brutto. Oświadczyła również, że jest w 1/3 współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni 120 m² oraz właścicielem mieszkania o powierzchni 46 m². Strona wyjaśniła, że obciążenia i kredyt hipoteczny na zakup mieszkania wynosi 100.000 zł, z czego rata miesięczna zamyka się w kwocie 800 zł. Ponadto strona zaciągnęła kredyt konsumpcyjny w kwocie 18.000 zł – miesięczna rata spłaty tego kredytu wynosi 518 zł. Wydatki miesięczne strony wynoszą natomiast: 300 zł (czynsz); 120 zł (merlin), 75 zł (telefon). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Przy piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2014 r. strona nadesłała ponadto: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 kwietnia 2014 r.; decyzja ZUS Oddział w S. z dnia 16 kwietnia 2014 r.; druczki skierowań do poradni specjalistycznej i do szpitala; informacja z NFZ dla świadczeniobiorcy z dnia 17 marca 2014 r.; historię spłaty kredytu w ING Bank Śląski; kserokopie dwóch pierwszych stron tytułu wykonawczego oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem (adresatem są: ING Bank Śląski oraz PEKAO/I O. w J.). Dodatkowo do akt sprawy nadesłano: druki potwierdzenia transakcji dokonywanych za pośrednictwem ING Bank Śląski, a stanowiących zapłatę następujących rachunków: 304 zł i 206 zł (czynsz za styczeń i luty 2014 r. za lokal położony przy ul. [...]); 473 zł (opłata za energię elektryczną); 206 zł (czynsz). Z kolei wraz z pismem z dnia 12 maja 2014 r. strona nadesłała następujące materiały: swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r.; bilans sporządzony na dzień 28 lutego 2014 r. i rachunek zysków i strat; szereg zestawień z transakcji dokonywanych na swoim rachunku bankowym, prowadzonym w ING Bank Śląski; harmonogram spłaty zaciągniętego przez nią kredytu w ING Bank Śląski i harmonogram opisujący prognozowane wysokości rat dla umowy pożyczki w Banku PEKAO S.A.; kserokopia wydruku ze SKOK w J. (rachunek należący do ojca wnioskodawcy); faktury obrazujące zakupy dokonywane przez wnioskodawcę w internetowej aptece. Jednocześnie, w ww. piśmie strona wskazała, że renta jest jedynym dochodem jej ojca i jest ona obciążona zajęciem. Brat strony nie pracuje i wg jej oświadczenia nie posiada ani dochodu, ani rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że strona nie wykonała wezwania referendarza sądowego w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, w której nie zamieszkuje oraz danych majątkowych jej brata. Tym samym Sąd uznał, że w oparciu o dostępne dokumenty źródłowe i oświadczenia strony nie można przyjąć korzystnych dla niej domniemań. Nie można – zdaniem Sądu – wykluczyć, że skarżąca jest w stanie uzyskać pomoc finansową od brata oraz że należące do niej mieszkanie przynosi dochód, np. ze stosunku najmu. Sąd podkreślił, że strona w kolejnych pismach procesowych nie odniosła się do powyższych kwestii. Wątpliwości w tym zakresie nie wyeliminowały również – w opinii Sądu – dokumenty nadesłane wraz z pismem z dnia 26 maja 2014 r. Wynika z nich fakt, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, w której przebywa, w wyniku działu spadku oraz właścicielką drugiego lokalu, nabytego w wyniku umowy sprzedaży, którego jednak nie zajmuje. To jednak wciąż nie rozwiązuje kwestii aktualnego sposobu wykorzystywania tej nieruchomości. Sąd zwrócił uwagę, że również dokumenty nadesłane przez stronę skarżącą przy piśmie z dnia 12 maja 2014 r. nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku. Z zeznania PIT- 36 wynika, że skarżąca w 2013 r. uzyskała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 78.317,95 zł, natomiast zarówno przychód, jak i koszty jego uzyskania, przekroczyły kwotę 5.000.000 zł, co – zdaniem Sądu – uzasadnia tezę obracania przez skarżącą w tym okresie środkami pieniężnymi na szeroką skalę. Tym samym Sąd za wątpliwe uznał wyjaśnienia strony odnośnie nieposiadania przez nią oszczędności. W zażaleniu strona wniosła o zmianę skarżonego postanowienia, zarzucając Sądowi pierwszej instancji sprzeczność jego ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, z którego wynika, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżąca ponownie zwróciła uwagę na swój stan zdrowia, który uniemożliwia jej podjęcie pracy i prowadzenie działalności gospodarczej. Podniosła, że jej brat – S. M. pracuje na ¼ etatu i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie około 350 zł, jednakże nie zamieszkuje on ze skarżącą i nie może ona liczyć na finansowe wsparcie z jego strony. Skarżąca zwróciła również uwagę, że część jej świadczenia rehabilitacyjnego jest zajęta w ramach prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie postępowania, będącej osobą fizyczną, spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania w całości. To strona składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna zatem przekonać sąd, że spełnia przesłankę, o której mowa w ww. przepisie. Rozpatrując niniejszą sprawę na tle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przede wszystkim zgodzić się trzeba z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do tego, że skarżąca, mimo wezwania wystosowanego w trybie art. 255 P.p.s.a., nie nadesłała szeregu dokumentów źródłowych, które mogłyby potwierdzić jej sytuację materialną. W szczególności w aktach sprawy brak jest wyciągów z rachunków bankowych skarżącej, mimo że zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu takich rachunków, których kopie zostały przedłożone przez stronę, świadczą o tym, że takie rachunki strona posiada. Świadczą o tym również zestawienia pojedynczych transakcji dokonanych na rachunku skarżącej w Credit Agricole Bank Polski S.A. na przestrzeni 2 tygodni kwietnia 2014 r. Trafnie również Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż skarżąca w żadnej mierze nie odniosła się do kwestii związanych z zakupionym przez nią lokalem mieszkalnym. Przede wszystkim skarżąca nie wyjaśniła wątpliwości Sądu, który rozważał posiadanie takiego lokalu w kategoriach potencjalnego źródła dochodu (np. z tytułu najmu). Zarówno kwestia stanu rachunków bankowych skarżącej, jak i kwestia mieszkania będącego własnością skarżącej, a przez nią nie zajmowanego, została przez skarżącą zupełnie pominięta, nawet na etapie zażalenia, mimo że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia mocno zaakcentował, że kwestie te w sposób znaczący wpłynęły na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W braku ww. dokumentów źródłowych nie można bowiem uznać za wiarygodne twierdzeń strony odnośnie jej sytuacji materialnej. Wątpliwości Sądu pojawiają się w szczególności co do oświadczeń skarżącej o braku jakichkolwiek oszczędności, z których możliwe by było pokrycie kosztów postępowania sądowego. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż jedynym – jak twierdzi strona – źródłem jej dochodu jest świadczenie rehabilitacyjne w kwocie około 1.433 zł (częściowo zajęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego), natomiast jej stałe obciążenia finansowe (które – jak wynika z akt sprawy – są na bieżąco regulowane przez skarżącą) obejmują łącznie kwotę około 1.800 zł (w tym raty kredytów miesięcznie w łącznej kwocie około 1.300 zł, czynsz, opłata za telefon itp. około 500 zł). Kwota obciążeń nie obejmuje przy tym kosztów wyżywienia, leków i innych podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem. Z prostego zestawienia dochodów i wydatków skarżącej wynika zatem jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa w sposób znaczący kwotę dochodu. W związku z powyższym twierdzenia skarżącej, iż nie posiada ona żadnych oszczędności lub dodatkowych źródeł dochodu (z oświadczeń skarżącej wynika, że nie może ona liczyć na wsparcie finansowe brata, pozostaje pod opieką ojca, którego dochód w postaci renty częściowo zajętej przez organ egzekucyjny wynosi zaledwie około 520 zł) nie są wiarygodne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.