I FZ 260/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 190/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowa wszczęcia postępowania) postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 190/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R. N. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez całkowite zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przeciętny dochód miesięczny w kwocie 12.000 zł. Ponadto wskazał, że zaciągnął na potrzeby inwestycyjne kredyty bankowe i na ich poczet uiszcza obecnie raty w kwocie 3.860 zł, przy czym posiada również inne zobowiązania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami: Z. N. (15 lat), H. N. (12 lat), narzeczoną M. S. (32 lata) oraz jej córką O. S. (13 lat). M. S. prowadzi działalność gospodarczą, jednakże aktualnie przynosi ona stratę. Skarżący oświadczył także, że posiada dom o powierzchni 350 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,7 ha. Posiada również zabudowania swojego przedsiębiorstwa: biuro i halę magazynową, jak również samochód osobowy i samochody dostawcze. Do wniosku nadesłano szereg dokumentów źródłowych, które miały potwierdzać sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że miesięczne dochody skarżącego wynoszą ok. 12.000 zł, a wydatki wraz z kosztami wyżywienia, lekami i kosztami ponoszonymi na kształcenie dzieci łącznie wynoszą około 4.000 zł (oświadczenie skarżącego). Z nadesłanych dokumentów wynika również, że skarżący spłaca co miesiąc raty dwóch kredytów w łącznej wysokości około 3.600 zł. Zdaniem Sądu powyższe wskazuje, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, który w tej sprawie, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 200 zł oraz ewentualnie kolejnych opłat sądowych, z których żadna nie będzie przekraczała 100 zł. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie opisanego wyżej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła Sądowi naruszenie art. 134 w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) polegające na wydaniu orzeczenia z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, a także art. 246 § 1 w związku z art. 243 P.p.s.a. przez odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżący w sposób niewątpliwy wykazał, że kosztów tych nie jest w stanie ponieść. Argumentując powyższe skarżący przede wszystkim wskazał, że Sąd pierwszej instancji orzekając o odmowie przyznania prawa pomocy nie wziął pod uwagę wszystkich obciążeń finansowych skarżącego, przede wszystkim kosztów ustanowienia adwokata w sprawie oraz "znacznych kosztów sądowych". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie postępowania, będącej osobą fizyczną, spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania w całości. To strona składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna zatem przekonać sąd, że spełnia przesłankę, o której mowa w ww. przepisie. Rozpatrując niniejszą sprawę na tle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sytuacji gdy skarżący osiąga miesięczny dochód w średniej kwocie około 12.000 zł, przy wydatkach i kosztach utrzymania w łącznej kwocie około 8.000 zł, brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku. W takim przypadku brak jest bowiem podstaw do uznania, że uiszczenie kosztów sądowych, które – jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji – na obecnym etapie sprawy obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł, a na kolejnych etapach postępowania nie powinny przekroczyć kwoty kilkuset złotych, przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obowiązek ponoszenia przez strony kosztów tego postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy stanowi zatem instytucję wyjątkową i powinno mieć zastosowanie w przypadku podmiotów, których szczególnie trudna sytuacja materialna mogłaby pozbawić konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżącego nie można zaliczyć do grona takich podmiotów, gdyż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że jest on w stanie ponieść koszty zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego z bieżących dochodów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Na ocenę powyższą nie wpływa argument skarżącego podniesiony w zażaleniu o konieczności ponoszenia przez niego kosztów ustanowionego w sprawie adwokata. Skarżący powołując się na tę okoliczność w żaden sposób jej nie skonkretyzował, a twierdzenia skarżącego w tym zakresie mają raczej charakter polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Z tych samych względów za niezrozumiały należy również uznać argument skarżącego odnośnie obowiązku ponoszenia przez niego "znacznych kosztów sądowych". Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.