I FZ 256/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. E. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1355/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do maja 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 21 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, III SA/Wa 1355/16 po rozpoznaniu wniosku W. E. (dalej: skarżący) odmówił wstrzymania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 26 lutego 2016 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do maja 2013 r. 2. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę na decyzję DIS, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu sąd zobowiązany jest ocenić wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). Dla dokonania takiej oceny konieczne jest odpowiednie uzasadnienie wniosku, m.in. przedstawienie spójnej argumentacji popartej faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu pierwszej instancji wniosek skarżącego w rozpatrywanej sprawie nie spełnia ww. wymogów, bowiem skarżący nie uzasadnił go należycie, nie podał popartych stosownymi dokumentami informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenia jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Bez przedstawienia przez skarżącego okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie uzasadnione jest udzielenie mu ochrony tymczasowej i wydanie orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami skarżącego. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił jego wydanie z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji DIS alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie skarżącego w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków bowiem wykonanie zaskarżonej decyzji przez rozpoznaniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny może spowodować znaczne pogorszenie sytuacji życiowej i bytowej rodziny skarżącego, podczas gdy organ, który wydał zaskarżoną decyzję nie udowodnił w żaden sposób winy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez skarżącego w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy przypomnieć, że w orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Owszem przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się skarżący, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie bowiem skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej jednak, umknąć uwadze nie może, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W tym kontekście trafnie Sąd pierwszej instancji podkreślił wyjątkowy charakter przyznawanej na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej oraz konieczność wykazania przez skarżącego w sposób wyraźny i jednoznaczny zaistnienia przesłanek o jakich mowa w tym przepisie. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (por. art. 61 § 4 p.p.s.a.). To jednak w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jego przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Ponownie należy bowiem podkreślić, że oceniający zasadność wniosku sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę, czyli skarżącego. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że o istnieniu w sprawie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej świadczy wyłącznie znaczna wysokość egzekwowanej kwoty. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji wyegzekwowana kwota pieniężna może zostać zwrócona na rachunek podatnika – zatem konieczność uiszczenia kwoty pieniężnej sama w sobie nie jest nieodwracalnym skutkiem. Przesunięcie środków pieniężnych jest odwracalne, jednakże w powiązaniu z innymi okolicznościami może doprowadzić do nieodwracalnych skutków (np. likwidacja prowadzonego przedsiębiorstwa).. Tym samym w interesie podatnika jest wykazanie, że konieczność zdobycia określonej sumy pieniędzy będzie miała skutki trudne do odwrócenia. Skarżący zarówno w skardze jak i w niniejszym w zażaleniu nie opisał swojej sytuacji finansowej oraz wpływu wykonania zaskarżonej decyzji w celu wykazania przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, iż "negatywne konsekwencje wykonania decyzji mogą być trudne do odwrócenia, a może i nieodwracalne". W sytuacji braku właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających przyznanie mu ochrony tymczasowej na podstawie art. 63 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.