I FZ 238/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2475/21 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2475/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił K.W., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 14 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2013 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że analiza wpływu wykonania decyzji, których dotyczy rozpatrywane żądanie, nie może zostać dokonana ze względu na brak wykazania przez skarżącego, że w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki przemawiające za ustanowieniem ochrony tymczasowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie oraz wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazał, że postanowienie zostało wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, potwierdzających istnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiło, w ocenie skarżącego, naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnianiu zażalenia skarżący wskazał między innymi, że Sąd został zaznajomiony z sytuacją materialną skarżącego przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także że wystąpiły nowe okoliczności w zakresie istnienia przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - ustanowienie hipoteki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Niebezpieczeństwo wystąpienia wskazywanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, mogących skutkować zajściem przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ściśle związane ze stanem majątkowym skarżącego, który, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie został przedstawiony. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. jednakże bez znajomości pełnego stanu majątkowego/rodzinnego/finansowego, nie będzie w stanie tego zrobić. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymania wykonania decyzji. We wniosku, zawartym w skardze na decyzję, wskazał, że decyzja ta jako wydana z rażącym naruszeniem zasady legalności działania godzi w podstawowe zasady demokratycznego prawnego. Przymusowe wykonanie decyzji grozi wykorzystaniem imperium państwa do wykonania nieistniejącego zobowiązania, które uległo przedawnieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, że rzeczywiście efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast powołując się na etapie postępowania zażaleniowego na nowe okoliczności w postaci ustanowienia hipoteki, nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że ich nie rozpoznał. Sąd ten mając do dyspozycji informacje zawarte w aktach sprawy na dzień wydawania postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku zajął prawidłowe stanowisko. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.