I FZ 231/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2871/21 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 21 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenie ostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2013 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej wraz z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2871/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek K.P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu, zapadłego na rozprawie 19 maja 2022 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że K.P. (dalej: "skarżąca") nie stawiła się na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r., mimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie. Wyrok oddalający skargę został ogłoszony w dniu rozprawy. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku skarżąca wyjaśniła, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy nie określono trybu prowadzenia posiedzenia tj. nie wskazano czy jest to posiedzenie jawne czy niejawne. Podniosła również, że w piśmie tym przedstawiono wytyczne dotyczące możliwości zdalnego uczestnictwa w rozprawie, jednak nie wskazano czy możliwość ta spełnia wymagania posiedzenia jawnego. Skarżąca uznała, że rozprawa zostanie przeprowadzona w trybie niejawnym. Powyższe spowodowało, że nie stawiła się na rozprawę lecz oczekiwała na doręczenie sentencji wyroku aby następnie złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie jego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się z tą argumentacją uznając, że zawiadomienie zawierało wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 93 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz informację, że udział w rozprawie jest możliwy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że nie dotrzymała terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ze swojej winy. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że w zawiadomieniu z 30 marca 2022 r. o terminie rozprawy wyznaczonym na 19 maja 2022 r. nie otrzymała informacji o trybie przeprowadzenia posiedzenia tj. nie wskazano czy jest to posiedzenie jawne czy niejawne. Wojewódzki Sad Administracyjny mógł przeprowadzić rozprawę zarówno w trybie jawnym, jak i niejawnym. Zadaniem skarżącej nie jest "domyślanie się" jaki tryb rozprawy przewidział WSA. Informacja taka powinna zostać określona w zawiadomieniu, które otrzymała skarżąca. W zawiadomieniu z 30 marca 2022 r. nie otrzymała informacji o trybie przeprowadzenia rozprawy, zatem nie ze swojej winy złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku po czasie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skierowane do skarżącej zawiadomienie o terminie posiedzenia Sądu (k. 40 akt sądowych) zawierało imię, nazwisko, adres zawiadamianej, sąd, miejsce (salę), czas (datę i godzinę) posiedzenia, skarżącą, przedmiot sprawy, skutki niestawiennictwa oraz wyraźnie wskazano, że celem posiedzenia była rozprawa. Na środku strony z zawiadomieniem umieszczono wygrubionymi, drukowanymi literami zwrot ZAWIADOMIENIE O ROZPRAWIE. Zawiadomienie to zawierało ponadto informację, że udział w rozprawie jest możliwy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (za pomocą komunikatora Webex poprzez link do spotkania), jak również osobiście w budynku Sądu (dla stron niemogących uczestniczyć w rozprawie zdalnej bez obecności w budynku Sądu). Bezsporne jest zatem, że przedmiotowe zawiadomienie zawierało wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 93 p.p.s.a. Ponadto, w zawiadomieniu o terminie rozprawy, informując skarżącą że jej obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, konsekwentnie pouczono ją także o treści art. 141 § 2 p.p.s.a., wskazując, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku. Zwrot "rozprawa" pojawia się wielokrotnie w zarządzeniu o posiedzeniu Sądu, zatem dla Naczelnego Sądu Administracyjnego zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącej, że nie wiedziała w jakim trybie Sąd będzie rozpoznawał sprawę, której była stroną. Posiedzenie niejawne sądów, jak sama nazwa wskazuje, odbywają się bez udziału stron postępowania. Natomiast na posiedzeniach jawnych sąd rozpoznaje sprawę na rozprawie, o terminie której informuje strony, zapewniając im możliwość udziału (przy użyciu urządzeń technicznych bądź osobiście). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.