I FZ 230/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 638/16 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług i określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za marzec 2014 r. oraz określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 638/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako: skarżący) z dnia 27 grudnia 2016 r. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 638/16, oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 maja 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług i określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za marzec 2014 r. oraz określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2014 r. W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 13 października 2016 r. w przedmiocie doręczenia stronie odpisu wyroku zapadłego w sprawie doradca podatkowy R.K. w piśmie z dnia 16 listopada 2016 r. podniósł, że w dniu 17 października 2016 r. stronie został doręczony odpis orzeczenia w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 657/16 i w związku z tym ponownie wniósł o doręczenie odpisu właściwego wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 638/16. Jednocześnie jednak z ostrożności procesowej pełnomocnik strony w dniu 16 listopada 2016 r. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 638/16. W dniu 28 listopada 2016 r. pełnomocnikowi skarżącego doręczony został właściwy odpis wyroku z uzasadnieniem wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 638/16. W dniu 27 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego nadał w placówce pocztowej skargę kasacyjną od tego wyroku. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I FZ 83/17, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ww. skargi kasacyjne Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił, jako przedwczesną, skargę kasacyjną skarżącego z dnia 16 listopada 2017 r. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2017 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania pełnomocnictwa z datą dokonania czynności prawnej przez osobę umocowaną w odpisie KRS z dnia 27 grudnia 2016 r., nadesłanym wraz ze skargą kasacyjną z tego samego dnia. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 marca 2017 r., w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") na adres pełnomocnika. Przesyłka sądowa, pomimo dwukrotnego zawiadomienia o jej pozostawieniu do odbioru w urzędzie pocztowym, nie została bowiem odebrana. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie skarżący nie usunął braku formalnego skargi kasacyjnej. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną z dnia 27 grudnia 2016 r. Po otrzymaniu powyższego postanowienia, pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 31 maja 2017 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej z dnia 27 grudnia 2016 r. Po jego rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia skargi kasacyjnej z dnia 27 grudnia 2016 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 638/16. Wobec niezłożenia środka odwoławczego postanowienie to uprawomocniło się. Pismem z dnia 1 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył również zażalenie na ww. postanowienie z dnia 16 maja 2017 r., zarzucając, naruszenie postanowień art. 177a i art. 178 w związku z art. 37 § 1, art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 73 § 1, art. 82 P.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia skarżonego postanowienia, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej i błędne przyjęcie, że z przedłożonych dokumentów nie wynika właściwe umocowanie pełnomocnika, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Przyjmuje się, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 P.p.s.a., powstaje tzw. fikcja prawna doręczenia. Domniemanie doręczenia polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej i taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 939/10). Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. 2012 r. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy (art. 65 § 1 P.p.s.a.). Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (art. 65 § 2 P.p.s.a.). Zastosowanie znajdą więc przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1222, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia, pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W przypadku niezastania adresata w domu, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy, doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis, następnie oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora 1) sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki z adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10). W orzecznictwie wskazuje się, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. konieczne jest dwukrotne awizowanie przesyłki sądowej i złożenie jej na kolejne siedmiodniowe okresy w placówce pocztowej. Niedoręczenie adresatowi z winy pracownika poczty powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki nie wypełnia dyspozycji art. 73 P.p.s.a. Brak zawiadomienia i wątpliwości czy dotarło do adresata powoduje bezskuteczność doręczenia (por. post. NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 345/12; post. NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 356/11; z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1128/08 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnomocnictwa z datą dokonania czynności prawnej przez osobę umocowaną w odpisie KRS z dnia 27 grudnia 2016 r. została nadana na adres kancelarii pełnomocnika doradcy podatkowego R.K.. Z adnotacji dokonanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłki nie doręczono adresatowi, a zawiadomienie o pozostawieniu jej w placówce pocztowej pozostawiono w dniu 17 marca 2017 r. w oddawczej skrzynce pocztowej. Na stornie adresowej przesyłki znajduje się adnotacja o tym, że awizo pozostawiono w widocznym miejscu w dniu 17 marca 2017 r., brak jest natomiast zaznaczenia przez placówkę operatora pocztowego o dokonaniu powtórnego zawiadomienia z adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem doręczającego. Nie można wykluczyć, że adnotacja ta znalazła się na foliowej cześć koperty tzw. "okienku" i uległa zatarciu. W tych okolicznościach nie można jednoznacznie i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stwierdzić, że przesyłka została prawidłowo podwójnie awizowana i prawidłowo doręczona w trybie art. 73 P.p.s.a., a konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd I instancji na podstawie art. 178 P.p.s.a. Należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 795/11, że "strona nie może być obciążona negatywnymi konsekwencjami błędu Poczty Polskiej. Sąd I instancji decydując się na posłużenie pośrednikiem - Pocztą Polską - w doręczeniu skarżącemu pisma wziął na siebie konsekwencje niedociągnięć tegoż pośrednika w procedurze doręczania pisma". Odnosząc się do zarzutów zażalenia rację należy przyznać skarżącemu, że Sąd I instancji błędnie obliczył termin, w którym nastąpiło prawidłowe doręczenie zastępcze wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Skoro bowiem przesyłka, z uwagi na brak możliwości jej doręczenia adresatowi, została złożona u operatora pocztowego w dniu 17 marca 2017 r., to czternastodniowy termin do odbioru przesyłki przewidziany w art. 73 § 3 P.p.s.a. upłynął w dniu 31 marca 2017 r., a nie jak wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w dniu 21 marca 2017 r. W konsekwencji od dnia następnego po 31 marca 2017 r. rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, a więc termin ten upłynął w dniu 7 kwietnia 2017 r., a nie jak wskazał Sąd I instancji z dniem – 21 marca 2017 r. Natomiast nie trafny jest zarzut zażalenia kwestionujący zasadność wezwania przez Sąd I instancji do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnomocnictwa z datą dokonania czynności przez osobę umocowaną w odpisie KRS z dnia 27 grudnia 2016 r. Sąd I instancji związany był w tym zakresie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazać bowiem należy, że obowiązek Sądu I instancji do wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wynikał z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 83/17. Postanowieniem tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił skargi kasacyjne WSA w Łodzi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Tym samym skarżący niezasadnie kwestionuje potrzebę wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego i ponownie doręczy pełnomocnikowi skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.