I FZ 23/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 530/20 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2020 r. nr 1001-IOV-2.4103.6.2020.14.U17.JKA w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

1. Wyrokiem z 3 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na skutek skargi A. z siedzibą w P. (powoływana dalej jako: strona skarżąca) uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej zwany jako: Dyrektor IAS, organ podatkowy) z 19 sierpnia 2020 r. Równocześnie sąd zasądził w wyroku (pkt 2) od Dyrektora IAS na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.2. Na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania strona skarżąca złożyła zażalenie, a w następstwie jego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt I FZ 91/22 uchylił pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Podstawę wydania takiego rozstrzygnięcia stanowiła ocena o braku uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie orzeczonego zwrotu kosztów postępowania. 1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 zasądził od Dyrektora IAS na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.4. Na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania strona skarżąca złożyła zażalenie, a w następstwie jego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I FZ 215/22 uchylił pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Podstawę wydania takiego rozstrzygnięcia stanowiła ocena o braku uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie orzeczonego zwrotu kosztów postępowania. 1.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 zasądził od Dyrektora IAS na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, zaś w pkt 2 oddalił wnioski o zasądzenie kosztów postępowań zażaleniowych. 1.6. W zażaleniu - wyrażonym w piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2023 r. strona skarżąca zaskarżyła postanowienie z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 w części oddalającej żądanie zasądzenia kosztów postępowania ponad kwotę 997 zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z pózn. zm., powoływanej dalej jako: P.p.s.a.), przez jego zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy sąd w wyroku z dnia 3 lutego 2022 r. do zasad rozliczenia kosztów zastosował przepis art. 200 P.p.s.a., który jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 199 P.p.s.a. i który to przepis powinien stanowić podstawę zasądzenia wszelkich kosztów postępowania, w tym postępowań zażaleniowych, które są postępowaniami wpadkowymi w głównym postępowaniu sądowoadministracyjnym I SA/Łd 530/20; 2) art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na niezasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów trzech postępowań zażaleniowych o sygn. I FZ 118/21, I FZ 91/22 i I FZ 215/22; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. na skutek braku starannego wyjaśnienia przyczyn z powodu których WSA w Łodzi nie zasądził kosztów dwóch postępowań zażaleniowych I FZ 91/22 i I FZ 215/22. W związku z tymi zarzutami, strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w wysokości 1.917 zł, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonym zakresie i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 2.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie jego zarzuty były zasadne. Artykuł 141 § 4 P.p.s.a. określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Przede wszystkim przepis ten nakłada na sąd obowiązek przedstawienia w sposób zwięzły stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. W judykaturze przyjmuje się, że stawiając zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu, strona skarżąca powinna wskazać, jakich elementów uzasadnienie wyroku nie zawiera bądź które z nich są na tyle lakoniczne, że nie pozwalają na prześledzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwał jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. na skutek braku starannego wyjaśnienia przyczyn z powodu których WSA w Łodzi nie zasądził kosztów dwóch postępowań zażaleniowych I FZ 91/22 i I FZ 215/22. Wobec czego przedwczesnym było odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 199 P.p.s.a. oraz zarzutu naruszenia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na niezasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów trzech postępowań zażaleniowych o sygn. I FZ 118/21, I FZ 91/22 i I FZ 215/22. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik strony skarżącej podejmował w sprawie działania w postępowaniach zażaleniowych, w szczególności sporządził i wniósł: zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 2 marca 2021 r., (rozpoznane przez NSA pod sygn. akt I FZ 118/21), zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych zawarte w pkt 2 wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 lutego 2022 r. (rozpoznane przez NSA pod sygnaturą akt I FZ 91/22) oraz zażalenie na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2022 r. (rozpoznane przez NSA pod sygnaturą akt I FZ 215/22). Powołane zaś w zażaleniu orzeczenia (tj. postanowienia NSA z dnia: 23 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 521/17, 29 września 2016 r., sygn. akt II OZ 1047/16, 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II FZ 334/16) nie mogły być przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie zawarł wyraźnego uzasadnienia w zakresie kosztów dwóch postępowań zażaleniowych I FZ 91/22 i I FZ 215/22 (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r.). Sąd pierwszej instancji ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że ,,koszty postępowania zażaleniowego, rozpoznane postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. okazały się nienależne, a rozstrzygnięcie zawarte w wyroku w pkt 2 z dnia 2 marca 2021 r. prawidłowe’’. Sformułowanie to jest obarczone błędami, gdyż jak wskazano powyżej, wyrok w niniejszej sprawie został wydany w dniu 3 lutego 2022 r., zaś dnia 2 marca 2021 r. w sprawie zostało wydane postanowienie, które dotyczyło zawieszenia postępowania. Powyższe uchybienia uniemożliwiają dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia i stanowią naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji ponownie rozstrzygając o kosztach postępowania powinien rozważyć, czy w realiach sprawy stronie skarżącej w ramach zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługiwał również zwrot kosztów dwóch postępowań zażaleniowych I FZ 91/22 i I FZ 215/22. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powinien przedstawić starannie w uzasadnieniu motywy, którymi się kierował, spełniając wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy (podobnie jak w sprawach strony skarżącej o sygn. akt I FZ 91/22 i o sygn. akt I FZ 215/22), że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ art. 203 i art. 204 P.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, które nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Z uwagi na przekazanie sprawy niniejszym orzeczeniem NSA do ponownego rozpoznania, sąd pierwszej instancji powinien również rozważyć, czy (ewentualne) koszty tego postępowania zażaleniowego powinny zostać uwzględnione w końcowym rozliczeniu. Sędzia NSA Sylwester Golec .........................