I FZ 226/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 662/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 28 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 662/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w W., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 28 grudnia 2017 r., wydanej wobec spółki w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego skarżąca wskazywała, że z dokonaniem zabezpieczenia wiążą się ograniczenia w możliwości dysponowania przez podatnika składnikami majątkowymi objętymi zabezpieczeniem, które mogą przyczynić się do pogorszenia jej kondycji finansowej, a nawet doprowadzić do upadłości. Podkreśliła, iż prowadzi działalność na szeroką skalę, dokonując transakcji z wieloma podmiotami i angażując przy tym znaczne środki pieniężne. Natomiast blokada środków na rachunkach bankowych spowoduje najprawdopodobniej niemożność regulacji terminowych zobowiązań, a brak spłaty skutkować będzie naliczaniem odsetek związanych z nieterminową spłatą należności. W ten sposób skarżąca najprawdopodobniej wpadnie w spiralę zadłużenia. Dodatkowo niemożność terminowego spłacania należności wpłynie na postrzeganie skarżącej jako niewiarygodnego kontrahenta, przez co może ona stracić dotychczasowych partnerów handlowych i mieć trudności z pozyskaniem następnych. Dokonując oceny wniosku strony WSA stwierdził, że skarżąca przytoczyła w nim wyłącznie enigmatyczne twierdzenia o wpływie zaskarżonej decyzji na jej sytuację finansową i prowadzoną przez nią działalność gospodarczą, na poparcie których nie przedłożyła żadnych dokumentów, obrazujących jej bieżące dochody, czy też aktualnie posiadany majątek. Ten rodzaj argumentacji, według WSA, nie mógł spowodować przyjęcia poglądu, że skarżąca wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości istnienie przesłanek oznaczonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. – tj. że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., uprawniających Sąd do wstrzymania wykonania decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca - zastępowana przez doradcę podatkowego - wnosiła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym. Zarzuciła przy tym rozstrzygnięciu WSA naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez: 1. niewłaściwe zastosowanie przepisu i bezzasadne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do tego, aby wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę w majątku skarżącego, 2. niewłaściwe zastosowanie przepisu polegające na błędnym uznaniu, że skarżący nie uzasadnił wnikliwie wniosku o wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji gdy, skarżący w sposób wystarczający wskazał jakie okoliczności skutki wiązać się będą z brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji i jakie będzie to mieć konsekwencje dla prowadzonej działalności gospodarczej, 3. niewłaściwe zastosowanie przepisu polegające na uznaniu, że skarżący nie poparł wniosku faktami, w sytuacji gdy wszystkie okoliczności powołane na uzasadnienie wniosku odnoszą się do sytuacji majątkowej skarżącego, 4. niewłaściwej wykładni przepisu polegającej na bezzasadnym wniosku jakby skarżący był zobowiązany do przedłożenia dowodów na poparcie uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w sytuacji gdy taki obowiązek nie wynika z przepisów ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżąca spółka nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Niebezpieczeństwo wystąpienia wskazywanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, mogących skutkować zajściem przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest ściśle związane ze stanem majątkowym skarżącej. Mianowicie nie jest wykluczone, że skarżąca posiada aktywa przewyższające kwotę zabezpieczenia wynikającą z decyzji i w konsekwencji zabezpieczenie to nie spowoduje perturbacji w jej działalności gospodarczej. Ocena tego nie jest jednak możliwa bez przedstawienia przez stronę dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Spółka jednak, takich dokumentów nie przedstawiła, mimo reprezentacji przez pełnomocnika, któremu znana powinna być linia orzecznicza sądów administracyjnych w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.