I FZ 224/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 957/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od grudnia 2010 r. do grudnia 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 957/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek S. L. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu wydanego w niniejszej sprawie w dniu 8 lutego 2017 r. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu opisanego postanowienia wskazał, że wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, oddalił skargę S. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 lipca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od grudnia 2010 r. do grudnia 2011 r. W dniu 5 maja 2017 r. profesjonalna pełnomocnik Skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie. W uzasadnieniu wskazała, że przyczyną uchybienia tego terminu był jej stan zdrowia, wywołany chorobą nowotworową oraz powikłaniami w postaci grypy. Zaznaczyła, że obecnie poddawana jest zabiegom chemioterapii co wiąże się z brakiem odporności i poważnym osłabieniem organizmu. Wyjaśniła, że będąc radcą prawnym i doradcą podatkowym swoją działalność gospodarczą prowadzi jednoosobowo i nie zatrudnia pracowników. Wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku powierzyła do wysłania zaufanej osobie, ta jednak tego nie uczyniła, nie informując jej o tym, z uwagi na jej stan zdrowia. Powyższe skutkowało złożeniem skargi kasacyjnej, mimo braku uzasadnienia wyroku, a w konsekwencji jej odrzuceniem, z powodu niedopuszczalności. O wszystkim co darzyło się w sprawie pełnomocnik Skarżącego dowiedziała się w dniu 28 kwietnia 2017 r., podczas rozmowy telefonicznej z Biurem Informacji Sądowej. Na okoliczności opisane we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego przedłożyła kserokopie karty pobytów w szpitalu i leczenia na oddziale chemioterapii i zwolnień lekarskich. WSA w Białymstoku stwierdził, że choroba pełnomocnik Skarżącego nie stanowi przesłanki uzasadniającej uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że pełnomocnik Skarżącego przebywała na oddziałach szpitalnych w okresie od 23 do 25 stycznia 2017 r., od 16 do 31 marca 2017 r. oraz od 17 do 23 kwietnia 2017 r. Z tejże dokumentacji wynika ponadto, że pełnomocnik Skarżącego na chorobę nowotworową choruje od 2006 r., wielokrotnie - m.in. w 2008, 2011 i 2015 r. - przechodziła chemioterapie, była poddawana różnym zabiegom operacyjnym i leczniczym. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 25 stycznia 2017 r. wynika, że pełnomocnik Skarżącego zgłosiła się na zaplanowane leczenie systemowe, na którym przebywała dwa dni. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie można przyjąć, iż choroba, na którą powołuje się pełnomocnik Skarżącego była nagłą i nieprzewidzianą, bowiem pełnomocnik doskonale zdawała sobie sprawę ze swego stanu zdrowia. Sąd zaznaczył, że pełnomocnik Skarżącego o terminie rozprawy została zawiadomiona w dniu 2 stycznia 2017 r., a zatem wymagając od pełnomocnika szczególnej miary staranności, winna była ona przewidzieć, że w okresie bezpośrednio po leczeniu szpitalnym pod koniec stycznia, jej stan zdrowia może się pogorszyć i koniecznym będzie wyręczenie się w dokonywaniu czynności procesowych inną, zaufaną osobą. Takich czynności pełnomocnik Skarżącego skutecznie nie przedsięwzięła, zaś z dokumentacji medycznej przedłożonej do wniosku nie wynika, aby w okresie od dnia 9 do 15 lutego 2017 r. (biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku) przebywała w szpitalu lub na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym WSA uznał, że we wniosku strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. W zażaleniu Strona wniosła o zmianę opisanego wyżej postanowienia WSA w Białymstoku poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Strona w szczególności przekonywała, że - wbrew twierdzeniom Sądu - uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło, pomimo dołożenia przez reprezentującą ją pełnomocnik należytej staranności przy dokonywanych przez tę pełnomocnik czynnościach procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sytuacji jednak, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie Strona we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie uprawdopodobniła, że w okolicznościach tej sprawy uchybienie przedmiotowego terminu nastąpiło bez winy tejże Strony (jej pełnomocnika). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że w niniejszej sprawie stan zdrowia pełnomocnik Skarżącego nie może być okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Zgodzić się trzeba z WSA co do tego, że fakt, iż pełnomocnik Skarżącego od kilku lat zmaga się z chorobą nowotworową i w przeszłości poddawała się już różnym zabiegom medycznym oraz chemioterapii, determinuje stwierdzenie, że powinna była ona zdawać sobie sprawę z tego, że w okresie następującym bezpośrednio po takim leczeniu jej stan zdrowia i samopoczucie może ulec znacznemu pogorszeniu oraz że w okresie tym może być narażona na wszelkiego rodzaju infekcje (np. grypę) w stopniu wyższym, niż osoba zdrowa. Samego faktu zmagania się pełnomocnik Skarżącego z chorobą nowotworową i związanego z tym ogólnego stanu zdrowia nie można zatem uznać za nagłą, niespodziewaną przyczynę uchybienia terminowi do dokonania danej czynności procesowej. Wbrew stanowisku Strony nie można również przyjąć, że we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniła ona, iż uchybienie tego terminu nastąpiło na skutek nieprzewidzianego zdarzenia, jakim było zachorowanie pełnomocnik Strony na grypę po przebytej chemioterapii. W kategoriach uprawdopodobnienia nie można bowiem traktować samego twierdzenia pełnomocnik Strony w tym zakresie. Brak jakiegokolwiek dokumentu (np. zaświadczenia lekarskiego) poświadczającego ten fakt (zachorowanie na grypę), nawet w sytuacji gdy powszechnie wiadome jest, iż po przebytej chemioterapii organizm chorego jest osłabiony, uprawniał Sąd pierwszej instancji do zakwestionowania przedmiotowego twierdzenia. Nie można bowiem przyjąć, że okoliczność zmagania się pełnomocnik Strony z chorobą nowotworową i osłabienie organizmu po przebytej chemioterapii sama w sobie uprawdopodabnia zaistnienie powoływanej przez Stronę przyczyny uchybienia terminu, tj. zachorowanie pełnomocnik Strony na grypę i związaną z tym niemożność terminowego wywiązania się z jej obowiązków. Należy również podzielić argumentację Sądu pierwszej instancji co do tego, że pełnomocnik Strony, mając świadomość choroby nowotworowej i jej możliwych konsekwencji związanych z podejmowanym leczeniem - wykazując staranność, której od profesjonalnego pełnomocnika można wymagać - powinna była przedsięwziąć środki, które w największym stopniu zminimalizowałyby ryzyko nieprawidłowego (nieterminowego) wykonania czynności procesowych w niniejszej sprawie. W związku z częstymi (co wynika z akt sprawy) problemami zdrowotnymi radca prawny prowadzący jednoosobowo kancelarię prawną powinien - w celu starannej i prawidłowej obsługi prawnej swoich klientów - zapewnić sobie możliwość wyręczenia się kompetentną osobą trzecią w ramach podejmowanych na rzecz tychże klientów czynności procesowych. W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego wprawdzie wskazała, że próbowała wyręczyć się "zaufaną osobą" przy wysyłce wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, jednakże w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek okoliczności, które by ten fakt uprawdopodobniły. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny - mając na uwadze treść art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.