I FZ 222/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. sp.k. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 790/24, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W. sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr 1401-IOA1.4105.270.2023.EU.JK.UB, w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 15 lipca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 790/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę W. sp. k. (dalej "spółka" lub "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 12 sierpnia 2024 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2012 r., z uwagi na jej nieopłacenie w wyznaczonym przez sąd terminie. Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie, spółka zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez bezpodstawne odrzucenie skargi oraz bezpodstawne oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, mimo że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ich ponieść, a w konsekwencji niesłuszne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu. W rezultacie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że zawarty w skardze wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy, którego zasadność potwierdzona została stosownymi dokumentami, został przez sąd oceniony w sposób dowolny i powierzchowny. Zdaniem spółki działanie sądu, polegające na odmowie przyznania prawa pomocy, a następnie odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, narusza art. 199 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 14 i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie - mając na uwadze treść argumentacji skarżącej - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek wniesionego przez nią zażalenia. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 790/24, o odrzuceniu skargi spółki na decyzję organu z powodu nieuiszczenia przez skarżącą należnej opłaty (wpisu od skargi). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z tego względu wszelka argumentacja zażalenia dotycząca zasadności przyznania spółce prawa pomocy pozostała poza oceną tego sądu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję organu spółka nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W skardze zawarto przy tym wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego, który został rozpoznany negatywnie (vide postanowienie referendarza sądowego z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 181/24, utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2025 r.). Po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy Przewodniczący Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "przewodniczący wydziału") — zarządzeniem z 3 lutego 2025 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. — wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki 17 lutego 2025 r. Mimo to skarżąca wpisu nie uiściła, a jedynie w terminie otwartym do jego uiszczenia złożyła wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z 12 grudnia 2024 r. W konsekwencji zarządzeniem z 5 czerwca 2025 r. przewodniczący wydziału wezwał pełnomocnika spółki do wykonania ww. zarządzenia z 3 lutego 2025 r., pod rygorem odrzucenia skargi Przedmiotowe wezwanie doręczono 13 czerwca 2025 r., a termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 20 czerwca 2025 r. Skarga spółki pozostała zatem nieopłacona, w związku z czym sąd pierwszej instancji był zobligowany przepisami prawa (art. 220 § 3 p.p.s.a.) do jej odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie aprobuje obecny w orzecznictwie pogląd, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 196; z 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, OSNC 1999, Nr 9, poz. 153; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10; z 18 czerwca 2014 r., II FZ 764/14; z 20 maja 2014 r., II FZ 564/14; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14, CBOSA). Końcowo należy wskazać, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia pełnego wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10; CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.). Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.