I FZ 221/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 793/21 przywracające termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Postanowieniem z 20 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 793/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił J.B. termin do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 28 sierpnia 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieuzasadnione stwierdzenie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi i uwzględnienie argumentacji, według której zaskarżone postanowienie nie zostało prawidłowo doręczone, w sytuacji, gdy doręczenie miało miejsce na zgłoszony adres do korespondencji, 2. art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez nieuznanie skuteczności doręczenia postanowienia w trybie powołanego przepisu, pomimo spełnienia wszystkich warunków prawidłowego doręczenia, 3. art. 194 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie dokumentu zwrotnego potwierdzenia doręczenia (niepodjętej w terminie przesyłki) jako dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo dokonał jego uwzględnienia. W przedmiotowej sprawie A.B. (dalej: "strona" lub "skarżący") złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 28 sierpnia 2020 r., stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 7 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przedmiotowe postanowienie otrzymał 6 maja 2021 r., pomimo uznania go za doręczone z dniem 16 września 2020 r. Wyjaśnił, że rozstrzygnięcie zostało wysłane na adres do korespondencji, który mieści się w sklepie spożywczym przy ul. [...]. Tymczasem adres skarżącego to: [...]. Są to więc dwa zupełnie inne adresy, które mieszczą się w obrębie poczty w G., ale w różnych miejscowościach. Skarżący dodał, że zaniepokojony brakiem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, skontaktował się telefonicznie z Urzędem Skarbowym w C. 30 kwietnia 2021 r. i powziął informację o wydanym postanowieniu. Podczas rozmowy umówił się na wizytę w Urzędzie, gdzie 6 maja 2021 r. odebrał rozstrzygnięcie z 28 sierpnia 2020 r. Jednocześnie skarżący podkreślił, że z akt nie wynika czy listonosz pozostawił awizo w miejscowości [...]. Wskazał jedynie, że awizo pozostawił w drzwiach mieszkania, jednak nie sprecyzował jakiego mieszkania. Na zakończenie skarżący poinformował, że pismem z 12 maja 2021 r. zwrócił się do Poczty Polskiej ze skargą w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z Sądem pierwszej instancji, że wniosek o przywrócenie terminu zasługiwał na uwzględnienie. Doręczenie zaskarżonego postanowienia miało miejsce na wskazany przez skarżącego w urzędowych dokumentach adres do doręczeń – [...]. Prawidłowość doręczenia potwierdzają adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o pozostawieniu pisma do dyspozycji adresata na okres 14 dni w placówce pocztowej G. oraz o powtórnym awizowaniu 8 września 2020 r. Skarżący natomiast w żaden sposób nie obalił domniemania, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, tym bardziej, że okoliczność wniesienia przez niego skargi na niewykonanie usługi pocztowej nie została potwierdzona przez Pocztę Polską. Jak wynika z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, ww. adres został zgłoszony jako adres do doręczeń. Z kolei z akt postępowania wynika, że adres ten – [...], stanowił również adres do doręczeń w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, w tym w szczególności decyzja organu pierwszej instancji została skierowana na ten adres i osobiście odebrana przez skarżącego - co wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia doręczenia. W tych okolicznościach prawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia nie budzi wątpliwości, a uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi nie można uznać za okoliczność niezawinioną przez skarżącego. Takiego charakteru nie mogą mieć zaistniałe zaniedbania w zakresie odbioru i przekazywania korespondencji w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem należy uznać, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że właściwym do doręczeń jest adres: [...]. Na powyższą ocenę wpływa fakt, iż organ ustalając kwestie doręczenia skarżącemu decyzji, powołał się na dokument urzędowy w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru. Natomiast skarżący w swych twierdzeniach podważających stanowisko organu pozostawał gołosłowny. Powołał się co prawda na złożenie skargi do Poczty Polskiej (pismo z 12 maja 2021 r.), jednakże wyjaśniając tę kwestię Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarga taka nie została w ogóle złożona (pismo Poczty Polskiej, karta 39 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym przywrócono termin do wniesienia skargi jest nieprawidłowe, a skarżący - wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji - nie wykazał przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.