I FZ 203/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 635/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 4 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2013 r. oraz za marzec i kwiecień 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 9 mara 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 635/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku G. K. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 4 października 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do listopada 2013 r. oraz za marzec i kwiecień 2014 r. 2. Skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że "wykonanie decyzji wywoła nieodwracalne skutki polegające na całkowitym jego zubożeniu, co z kolei spowoduje konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na niemożliwość prowadzenia działalności gospodarczej z powodu braku środków pieniężnych do dokonania jakichkolwiek operacji handlowych". 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyjął, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołał się na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. "niewypłacalność, niemożność prowadzenia działalności i konieczność ogłoszenia upadłości" jednak poza tym nie przedstawił stosownej dokumentacji, która uprawdopodobniłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o uchylenie jego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonana nią zaskarżonej decyzji. 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w związku z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niewłaściwą interpretację. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 5.3. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący, w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącego powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). 5.4. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne – CBOSA). Ponadto powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 dostępne – CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne – CBOSA). 5.5. W świetle powyższego nie naruszała przepisów wskazanych w zażaleniu, w tym art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że nie miał obowiązku z urzędu ustalać, czy egzekucja kwoty wynikającej z decyzji spowoduje "niewypłacalność czy konieczność ogłoszenia upadłości". Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagał się skarżący, powinien był uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową i materialną, czego nie uczynił. Tym samym na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5.6. Nie dawały podstaw do uwzględnienia zażalenia także zarzuty naruszenia art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy określa granice orzekania przez sąd administracyjny, nakazując "rozstrzyganie w granicach danej sprawy", przy czym sąd ten nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten zasadniczo odnosi się do wyroków sądów, przy czym ma odpowiednie zastosowanie do postanowień (art. 166 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Do wydawania postanowień nie stosuje się przepisów o wyrokach wtedy, gdy pewne kwestie dotyczące postanowień zostały uregulowane odrębnie. Takim przykładem jest art. 165 powołanej wyżej ustawy, który dopuszcza możliwość zmiany i uchylenia postanowień niekończących postępowania w sprawie. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wyszedł poza "granice sprawy", a zatem zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi był chybiony. 5.7. Na powyższą ocenę nie ma wpływu przy tym przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia dodatkowa argumentacja popierająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pozostawiając całkowicie na uboczu ocenę tej argumentacji, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie bierze pod uwagę okoliczności przedstawione we wniosku o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na ich tle ocenia czy sąd pierwszej instancji oddalając wniosek nie naruszył art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5.8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.