I FZ 202/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1187/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., nr 2201-IOV-3.4103.238-244.2020/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1187/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: spółka) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie została uznana za doręczoną w dniu 15 grudnia 2022 r., jednak termin do wniesienia stosownej opłaty upłynął bezskutecznie. We wniosku o przywrócenie terminu strona podała, że dwaj członkowie zarządu spółki od dłuższego czasu zmagają się z chorobami i przyjmują leki, zaś z trzecim członkiem zarządu nie mają kontaktu. Ponadto wirtualne biuro skarżącej nie posiada pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazane przez stronę okoliczności nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia jej żądania w świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: Ppsa). W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, ewentualnie uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono nieprawidłowe zastosowanie art. 86 § 1 Ppsa wskazując, że w okresie między wezwaniem do uiszczenia wpisu, tj. 15 grudnia 2022 r. a upływem wyznaczonego terminu, tj. 22 grudnia 2022 r. członkowie zarządu B. J. oraz R. I. z powodu choroby swojej lub dziecka nie mogli odebrać wezwania do uiszczenia wpisu i w konsekwencji uczynić zadość wezwaniu. Do zażalenia dołączono wystawione dla R. I. zaświadczenia lekarskie o jego niezdolności do pracy w dniach 12-14 i 15-16 grudnia 2022 r. (w związku z koniecznością sprawowania opieki nad małoletnim członkiem rodziny) oraz wydruk konsultacji medycznej B. J. z dnia 15 grudnia 2022 r. stwierdzającej ostre zapalenie gardła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 Ppsa przywrócenie terminu przez sąd na wniosek strony jest możliwe pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona lub jej pełnomocnik dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa. Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 11 maja 2022 r., I GZ 134/22; 23 września 2014 r., II GZ 523/14 czy 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14 – treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zawarte we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnienia zawierały jedynie ogólną informację o kłopotach zdrowotnych dwóch członków zarządu spółki i ich rodzin oraz konieczności przyjmowania leków, bez jakichkolwiek szczegółowych wskazań w tym zakresie. Tak zdawkowa argumentacja nie mogła usprawiedliwiać zastosowania art. 86 § 1 zd. 1 Ppsa. Uzasadnienia dla uwzględnienia żądania strony nie mogło również stanowić stwierdzenie, że "Trzeci członek zarządu (...) nie jest zainteresowany reprezentacją spółki i nie ma z nim kontaktu (...). Biuro wirtualne, które jest prowadzone nie posiada pełnomocnictwa do odbioru poczty, ponieważ co chwila zmieniają się tam pracownicy". W tym kontekście należało w pełni podzielić spostrzeżenie Sądu pierwszej instancji, że obowiązkiem osób zarządzających spółką kapitałową jest takie zorganizowanie jej funkcjonowania, aby zapewnić właściwe zaangażowanie wszystkich członków zarządów w prowadzenie jej spraw oraz zapewniać możliwość odbioru korespondencji w miejscu, w którym prowadzona jest działalność tego podmiotu. Działań, które nie zabezpieczają interesów spółki nie można uznać za należytą dbałość, wykluczającą brak winy w uchybieniu terminowi (zob. s. 4 uzasadnienia postanowienia). Ponadto do zmiany zaskarżonego orzeczenia nie mogła prowadzić treść zażalenia oraz dołączone do niego zaświadczenia dotyczące niezdolności do pracy R. I. w dniach 12-14 i 15-16 grudnia 2022 r. oraz konsultacji lekarskiej B. J. z dnia 15 grudnia 2022 r. Po pierwsze, sygnalizowane przez stronę okoliczności nie świadczyły o niemożności podjęcia przez członków zarządu spółki odpowiednich działań aż do końca upływu terminu, tj. do dnia 22 grudnia 2022 r., zwłaszcza przy uwzględnieniu charakteru wymaganej czynności (uiszczenia wpisu), która mogła zostać zrealizowana w drodze przelewu bankowego (bez konieczności opuszczania miejsca zamieszkania). Po wtóre, twierdzenia autora zażalenia w żaden sposób nie podważały trafności wniosków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku co do odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej za prawidłową organizację odbioru korespondencji, szczególnie w okresie trwania sporu sądowego. Argumentacja skarżącej nie usprawiedliwiała braku zaangażowania w prowadzenie spraw spółki trzeciego członka zarządu, ani bierności pozostałych członków zarządu po dniu 15 grudnia 2022 r. Z wyjaśnień prezentowanych w zażaleniu nie wynika, by podjęto jakiekolwiek działania mające na celu nawiązanie kontaktu z trzecim członkiem zarządu, bądź próby ustalenia zawartości kierowanej do spółki przesyłki, mimo iż nie było kwestionowane przez przedstawicieli skarżącej, że wiedzieli oni o zalegającej na poczcie korespondencji (w toku postępowania nie wskazywano na jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie doręczenia korespondencji sądowej). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by powołane przez spółkę okoliczności mogły stanowić przeszkodę uniemożliwiającą (nawet przy dołożeniu największego wysiłku) terminowe uiszczenie wpisu od skargi. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.