I FZ 19/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. spółki cywilnej M.M., P.W., S.R., M.P., R.W. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 568/14, odrzucające zażalenie V. spółki cywilnej M.M., P.W., S.R., M.P.,R. W. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 568/14, odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi V. spółki cywilnej M.M., P.W., S.R., M.P., R.W. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec i maj 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 568/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie V. spółki cywilnej M.M., P.W., S.R., M.P., R.W. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 listopada 2014 r., odrzucające skargę kasacyjną V. spółki cywilnej M.M., P.W., S.R., M.P., R.W. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 568/14. 2. Sąd pierwszej instancji odrzucając zażalenie wskazał, że wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 i § 3 stosuje się odpowiednio. Z akt sprawy wynikało, że M.M. – wspólnik skarżącej spółki, który podpisał się pod przedmiotowym zażaleniem nie był osobą uprawnioną z mocy ustawy do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem również do sporządzenia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika strony skarżącej, zarzucono wydanemu postanowieniu naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 13 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności oraz art. 194 u.p.p.s.a. Wyrażono zdanie, że przymus adwokacki z art. 175 u.p.p.s.a. narusza uprawnienie do (co najmniej) dwuinstancyjnego postępowania. Z kolei zastosowanie w sprawie art. 194 § 4 u.p.p.s.a. pozbawia możliwości zaskarżenia wadliwego przepisu o "przymusie adwokackim". Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną zgodnie z art. 194 § 4 u.p.p.s.a. powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Twierdzenie Sądu pierwszej instancji było jak najbardziej prawidłowe. Z przepisu art. 194 u.p.p.s.a. wynika, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 u.p.p.s.a.). Ponadto, w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 u.p.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniano jak należy rozumieć przedmiotowy przepis. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 u.p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2011 r., II OZ 970/11; z dnia 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, niesporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez adwokata, radcę prawnego lub podmioty wskazane w art. 175 § 2 lub § 3 u.p.p.s.a. jest nieusuwalnym brakiem (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04). Zawarte w art. 194 § 4 u.p.p.s.a. pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć jako "napisanie i podpisanie" zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła zażalenie (por. B. Gruszczyński, A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2013, s. 652 i 559). Obowiązek ustanowiony w ww. przepisie u.p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por postanowienie NSA z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1376/14, Lex Omega). W sprawie złożone zażalenie nie zostało podpisane przez osobę do tego uprawnioną. Również z treści zażalenia nie wynika, że sporządził ją wskazany z imienia i nazwiska pełnomocnik należący do kategorii osób wymienionych w art. 175 § 1 i 3 albo osoba wymieniona w art. 175 § 2 u.p.p.s.a. W tej sytuacji wniesiony środek odwoławczy nie spełniał wymogu uregulowanego w art. 194 § 4 u.p.p.s.a., a tym samym podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. W sprawie nie naruszono wskazanego przez autora zażalenia art.176 ust. 1 Konstytucji RP ani też art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Prawa strony do dwuinstancyjnego postępowania sądowego czy też wniesienia skutecznego środka odwoławczego nie przekreśla przymus adwokacki. (por komentarz do art. 175 u.p.p.s.a., B. Dauter, Lex Omega). W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.