I FZ 181/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1018/14 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

I FZ 181/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1018/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "sąd pierwszej instancji") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez I. M. (dalej: "skarżący") decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 maja 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w ocenie sądu pierwszej instancji wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie został uzasadniony. Skarżący przywołał jedynie ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, stwierdzając, że w przypadku wykonania zaskarżonej przez niego decyzji zachodzi niewątpliwie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W takim stanie rzeczy sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący w rzeczywistości nie wykazał występowania w sprawie przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nadto sąd zauważył, że również z analizy akt administracyjnych nie wynika, by istniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Sąd podkreślił, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Wnioskodawca powinien był wskazać konkretne okoliczności i sytuacje, gdyż zdarzenia hipotetyczne, posiadające nawet pewien stopień prawdopodobieństwa, nie mogą stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia wniosku. Skarżący powołuje się tymczasem na to, że z uwagi na wysoką wartość przedmiotu zaskarżenia zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tak ogólnikowe twierdzenia, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy wstrzymania wykonania aktu, gdyż wniosek w tym zakresie powinien być wnikliwie uzasadniony, a argumentacja powinna być spójna i poparta faktami i dowodami, tak by powołane okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że okoliczności takie występują – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Sąd stwierdził, że brak jest informacji o wszczętym w sprawie postępowaniu egzekucyjnym, a ogólne skutki wykonania zaskarżonej decyzji mają charakter odwracalny. Odnosząc się ponadto do zawartego we wniosku stwierdzenia, że skarżący "jako podatnik prawidłowo wywiązywał się z obowiązków formalnoprawnych i podatkowych względem Skarbu Państwa, w dobrej wierze nabywał u dostawców złom, płacąc ceny brutto", sąd pierwszej instancji wskazał, że kwestia ta jest przedmiotem merytorycznego rozpoznania w sprawie i nie może stanowić przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Podsumowując swoje stanowisko sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, by w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego zajął stanowisko, zgodnie z którym sąd pierwszej instancji był zobowiązany zastosować art. 49 § 1 p.p.s.a. i wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku przez wskazanie istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zaniechanie takiego działania spowodowało, że sąd nie rozpoznał istoty sprawy wpadkowej, gdyż nie mógł odnieść się do okoliczności, które nie zostały we wniosku przywołane. Nie można jednak czynić skarżącemu z tego faktu zarzutu, gdyż formułując wniosek działał bez wsparcia profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego wskazał nadto, w jaki sposób należy rozumieć zwrot "trudne do odwrócenia skutki", przywołał też – w oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – przykładowe sytuacje wypełniające przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim podkreślić, że wniesienie skargi, zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji, zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo jej zaskarżenia. Sąd administracyjny może jednak, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, przy spełnieniu przesłanek z tego przepisu, tj. zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez skarżącego w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że trafne jest stanowisko sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazał, by w jego przypadku zaszło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej, pełnomocnik skarżącego w rozpatrywanym obecnie zażaleniu nie tylko nie zaprzecza, że wniosek był w sposób niewystarczający uzasadniony, lecz zgadza się również z tym, że taki brak wniosku uniemożliwiał w istocie rozpoznanie go pod kątem merytorycznym. Argumentacja zażalenia koncentruje się na tym, że w przypadku stwierdzenia, że we wniosku nie zostały powołane okoliczności wskazujące na to, że wykonanie decyzji mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki, sąd powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Pogląd skarżącego w tym względzie nie zasługuje na podzielenie, gdyż nie znajduje on usprawiedliwienia w przepisach prawa. Tryb z art. 49 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Niepowołanie w uzasadnieniu wniosku argumentów istotnych z punktu widzenia przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego nie może być uznane za brak formalny w rozumieniu tego przepisu. Przeciwko podzieleniu stanowiska skarżącego przemawia też kompleksowa analiza przepisów ustawy – wystarczy bowiem zauważyć, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie zawiera analogicznych regulacji do art. 255 p.p.s.a., który umożliwia sądowi wezwanie strony do uzupełnienia oświadczeń/dokumentacji lub wyjaśnienia wątpliwości, które nasunęły się sądowi w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skoro to strona ubiega się o przyznanie ochrony tymczasowej, na niej też ciąży obowiązek przekonania sądu, że spełnia ustawowe przesłanki w tym względzie. Nie sposób stwierdzić, że przesłanki takie zostały spełnione, jeśli skarżący nie przedstawia jakichkolwiek konkretnych danych mogących świadczyć o wpływie, jaki wykonanie decyzji może wywrzeć w jego sytuacji. Brak takich danych uniemożliwia stwierdzenie, czy w okolicznościach sprawy istotnie grozi skarżącemu niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analogiczne stanowisko sądu pierwszej instancji jest prawidłowe i nie narusza art. 61 § 3 p.p.s.a. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że zgadzając się co do zasady z tym, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego musi przywoływać konkretne okoliczności świadczące o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., pełnomocnik skarżącego w zażaleniu nie przywołał ani jednej takiej okoliczności. Nie można uznać, by przywołanie generalnego rozumienia określenia "trudnych do odwrócenia skutków", czy przykładów z orzecznictwa wskazujących na spełnienie wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. (np. utrata źródła utrzymania, ryzyko likwidacji działalności gospodarczej, ciężki stan zdrowia i utrzymywanie dzieci) mogło skutecznie zastąpić wskazanie na konkretne okoliczności, które umożliwiłyby dokonanie oceny wpływu, jaki wywarłoby wykonanie decyzji na sytuację skarżącego. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że skoro skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych argumentów odnoszących się do wpływu wykonania decyzji na jego sytuację, sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż nie zostało wykazane wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.