I FZ 174/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S.A. z siedzibą w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 1020/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 8 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. oraz styczeń i marzec 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 22 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 1020/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku S. S.A. z siedzibą w L. (dalej skarżąca spółka), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z 8 kwietnia 2026 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. oraz styczeń i marzec 2020 r. 2. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżąca spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu argumentowała, że "wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać po stronie spółki znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki w szczególności przez zajęcie rachunków, dalsze obciążenia zabezpieczeń, utratę bieżącej płynności, egzekucje administracyjną. 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026r., poz. 143 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyjął, że skarżąca spółka nie wykazała we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wprawdzie powołała się na okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. "okoliczności prowadzonej egzekucji administracyjnej, utrata płynności finansowej, obciążenie zabezpieczeń, przedmiot sporu" jednak poza tym nie przedstawiła stosownej dokumentacji, która uprawdopodobniłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, lub wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 4.1.1. art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny przez przyjęcie nadmiernie rygorystycznego standardu uprawdopodobnienia, który w praktyce utożsamia uprawdopodobnienie z przedstawieniem pełnego zestawu dokumentacji księgowej i majątkowej, zamiast zindywidualizowanej oceny całokształtu okoliczności opisanych we wniosku, 4.1.2. art. 61 § 3 w związku z art. 141 § 4 i art. 166 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewyjaśnienie dlaczego okoliczności wskazane we wniosku – ryzyko zajęć rachunków, wcześniejsze zabezpieczenie, utrata płynności i ograniczenie możliwości finansowania obrony prawnej nie tworzą łącznie realnego mechanizmu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków oraz dlaczego każda z wymienionych przez Sąd kategorii dokumentów była konieczna dla oceny tego mechanizmu, 4.1.3. art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nierozważenie ochrony częściowej mimo że żądanie wstrzymania decyzji w całości obejmuje żądanie zakresowo węższe a część dotyczy dodatkowych zobowiązań 11 685 zł jest w decyzji kwotowo wyodrębniona. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżąca spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 5.3. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony na podstawie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżąca spółka, w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinna wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącej spółki powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). 5.4. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie podkreślono, że chodzi o znaczną szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne – CBOSA). Ponadto powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 dostępne – CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne – CBOSA). 5.5. W świetle powyższego nie naruszała treści art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżąca spółka w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku z urzędu ustalać, czy egzekucja kwoty wynikającej z decyzji spowoduje "realne ryzyko znacznej szkody i skutków trudnych do odwrócenia". Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagała się skarżąca spółka, powinna była uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jej, co istotne, pełną sytuację finansową i materialną, czego nie uczyniła. Ponadto skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości ale również od wartości majątku z której egzekucja jest dokonywana. Oznacza to, że inaczej sytuacja miałaby się w przypadku osoby, która nie posiada żadnego istotnego majątku i utrzymuje się z pensji minimalnej, inaczej zaś osoby, która będąc zobowiązana do uiszczenia identycznej kwoty, osiąga znaczny dochód w skali roku. 5.6. Na powyższą ocenę nie ma wpływu przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia dodatkowa argumentacja popierająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie bierze pod uwagę okoliczności przedstawione we wniosku o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na ich tle ocenia czy sąd pierwszej instancji oddalając wniosek nie naruszył art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5.7. Chybiony był podniesiony w pkt 4.1.4. zażalenia zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało bowiem wszelkie elementy przewidziane przez art. 141 § 4 powołanej wyżej ustawy i odnosiło się do istotnych kwestii rozpoznawanej sprawy. To zaś, że skarżąca spółka nie zgadzała się z przyjętą przez Sąd pierwszej instancji ocenę złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dawało podstaw do przyjęcia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia naruszało powołane w zażaleniu przepisy. 5.8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.