I FZ 173/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 27 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 190/26 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 4 marca 2026 r., nr 2801-IOV-2.4103.73.2025 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lutego 2019 r. do czerwca 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 190/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd pierwszej instancji) odmówił T.R. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Organ) z 4 marca 2026 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lutego 2019 r. do czerwca 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że złożony wniosek nie został w sposób efektywny umotywowany. Skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnił przy tym, że wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego, które pojawiły się w toku postępowania dotyczącego przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżącego, tj. Skarżący pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przedłożył m.in. wyciągów z zamkniętego rachunku bankowego za okres od 1 stycznia do 31 maja 2016 r. i nie wyjaśnił stanu majątkowego jego i jego żony w okresie od 1 stycznia 2026 r., przedkładają się bezpośrednio także na postępowanie w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Wobec czego uznał, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest jasna, a przez to niemożliwe jest zbadanie, czy rzeczywiście wykonanie decyzji mogłoby przełożyć się na spowodowanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji odmówił Skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł Skarżący, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że dla udzielenia tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania aktu (decyzji), konieczne jest wykazanie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a w konsekwencji stwierdzeniu, że w realiach niniejszej sprawy Skarżący okoliczności takich nie udowodnił, podczas gdy Skarżący był zobowiązany jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić okoliczności podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonalności wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, co uczynił przedstawiając stosowne dokumenty dotyczące jego sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie mu tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania decyzji Organu z 4 marca 2026 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 26 września 2025 r. (nr [...]); 2) art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., polegające na błędnym i całkowicie dowolnym uznaniu, że okoliczności powołane przez Skarżącego w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały wpływu na zidentyfikowanie negatywnych skutków przemawiających za zastosowaniem środka ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy Skarżący w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy powołał szereg okoliczności i dowodów wskazujących na skomplikowaną i złożoną sytuacją rodzinną i majątkową, dających podstawę do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonalności wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Organu z 4 marca 2026 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 26 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd oceniając zasadność zażalenia orzeka na podstawie akt sprawy, dokumentów, które ma przed sobą. Jeśli strona oczekuje uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to powinna takowe dokumenty przedstawić. Skoro Skarżący nie dołączył dokumentacji na poparcie swych twierdzeń, która pozwoliłaby na podważenie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia. Spełnienie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest tożsame z nie satysfakcjonującą sytuacją finansową Skarżącego, jak również nie wynika z samej wysokości zobowiązania podatkowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów popartych odpowiednimi dokumentami, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Skarżący nie sprostał wskazanym wymogom. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie Skarżącego uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że to w gestii Skarżącego, jako znającego dokładnie okoliczności z zakresu jego sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jak również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone w zażaleniu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, opierając się na braku przedłożonej przez Skarżącego stosownej dokumentacji potwierdzającej twierdzenia Skarżącego, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego, nie mogą stanowić same w sobie wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń, jak również podniósł Sąd pierwszej instancji, nie przedstawił stosownych dokumentów (np. wskazywanych przez Sąd pierwszej instancji wyciągów z zamkniętego rachunku bankowego) czy też wyjaśnień, które byłyby istotne z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak powyższego uniemożliwił kompleksową analizę sytuacji finansowej Skarżącego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na jego kondycję finansową. Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.