I FZ 171/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 23 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1763/13 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1763/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji podniósł, że strona przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrowała się jedynie na wybranych fragmentach, akcentując te z nich, które - w jej ocenie - mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej (m.in. brak pracy, likwidacja działalności gospodarczej, choroba, zadłużenie w wyniku likwidacji działalności gospodarczej, brak pomocy finansowej od rodziców i teściów) jednocześnie nie wskazuje w żaden sposób skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie siebie i dzieci i na jakim poziomie kształtują się jej wydatki. Zatem wobec niejasności dotyczących przychodów skarżącej, aktualnych źródeł utrzymania, Sąd stwierdził, że nie można dokonać oceny rzeczywistej kondycji finansowej strony i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie oraz zwolnienie od kosztów wpisu sądowego. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze m.) dalej: P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że stan majątkowy skarżącej pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, z uwagi na fakt, że jej oświadczenie o stanie majątkowym było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, a podane przez nią informacje miały charakter ogólnikowy i wybiórczy. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że w aktach znajduje się dokumentacja wskazująca jednoznacznie na niemożność poniesienia kosztów sądowych. Wskazała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty, posiada szereg zobowiązań finansowych na łączną kwotę 900.000 zł, a w utrzymaniu pomaga jej ojciec, który uzyskuje dochód w kwocie 1.200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że jej sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie określiła zakresu pomocy otrzymywanej od rodziny, nie wskazała skąd czerpie środki na utrzymanie siebie i dwóch małoletnich córek. Powyższe powoduje, że informacja o stanie majątkowym strony jest niepełna i jako taka nie daje podstaw do przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Warto podkreślić, że Sąd oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może opierać się na gołosłownych twierdzeniach strony, lecz te twierdzenia muszą zostać poparte przedłożonymi dokumentami. Korzystanie z prawa pomocy, jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie, musi być związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, że przedstawione przez stronę skarżącą oświadczenia zarówno te z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i wynikające z późniejszych oświadczeń nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej strony i nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.