I FZ 17/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1993/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 6 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1993/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił P. T. (zwanemu dalej "skarżącym") przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że we wniosku z dnia 22 września 2014 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że jest jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny, która utrzymuje się wyłącznie z jego wypłaty w kwocie 1242,20 zł (netto) miesięcznie. Koszty utrzymania pokrywają się z deklarowanym przychodem. Składają się na nie wydatki na: czesne za przedszkole 400 zł, żywność 250 zł, rachunki ok. 400 zł, środki czystości około 100 zł, odzież, obuwie i tym podobne 100 zł. Stwierdził ponadto, że w utrzymaniu rodziny pomagają mu rodzice. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie ma oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") wnioskodawca przedłożył do akt sprawy kopie zeznania PIT-36 i informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej PIT/B za 2013 r., zgodnie z którymi osiągnął on z tytułu stosunku pracy przychód w kwocie 19.200 zł, a z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej 0 zł. Przedłożył także zestawienie operacji bankowych na ujawnionym w tym dokumencie swoim rachunku bankowym za okres od 1 lipca do 29 września 2014 r. Zgodnie z nim, saldo początkowe i końcowe rachunku wyniosło za ten okres 0 zł i nie były na nim dokonywane żadne operacje finansowe. Z kolei z historii operacji bankowych za ten sam okres na rachunku małżonki wnioskodawcy wynika, że rodzina wnioskodawcy opłaciła w sierpniu dwa abonamenty telefoniczne w kwotach 76,33 zł i 69 zł oraz ratę kredytu w kwocie 173,97 zł. Oświadczył ponadto, że wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego rodziców. Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawca wniósł sprzeciw. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 4.151 zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zachodzi szereg istotnych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przede wszystkim, skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 września 2014 r. przedstawił jedynie niektóre dokumenty, o których złożenie był wzywany. W szczególności brak jest zeznania podatkowego w podatku dochodowym żony wnioskodawcy za 2013 r., jak i jakiejkolwiek informacji o tym jak kształtuje się jej sytuacja z zatrudnieniem: czy ma na przykład status osoby bezrobotnej. Ponadto nie ujawnił zakresu pomocy otrzymywanej od rodziców i teściów oraz ich sytuacji majątkowej, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia o nabywaniu różnych artykułów dla dziecka i przygotowywaniu posiłków. W ocenie Sądu, wobec deklarowania przez wnioskodawcę minimalnego wynagrodzenia, okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie, chociażby dla ustalenia możliwości płatniczych tak rozumianej rodziny w kontekście wysokości wpisu, wymaganego w niniejszej sprawie. Nie wyjaśnił także, z jakich środków sfinansował pracę pełnomocnika (w aktach sprawy nie ma oświadczenia pełnomocnika procesowego, że działa pro publico bono). Analiza zaś historii ujawnionego rachunku bankowego małżonki skarżącego wskazuje, że ponosiła ona wydatki niekoniecznie niezbędne do utrzymania rodziny, w tym wydatki na abonamenty telefoniczne, czy niesprecyzowany przelew z dnia 9 września 2014 r. na rzecz osoby fizycznej na kwotę 400 zł (blisko jedna trzecia deklarowanych dochodów) W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie pomocy prawnej we wnioskowanym zakresie. Wskazał na naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez nie zastosowanie tego przepisu i odmowę przyznania pomocy prawnej, mimo że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a uzyskiwane środki jakie posiadał do tej pory nie są wystarczające na utrzymanie rodziny, że nie ma możliwości ponieść jakichkolwiek kosztów, bo gdyby je miał, to by je poniósł i nie zwracałby się o przyznanie pomocy. Skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny - żona nie pracuje i nie osiąga dochodu ani nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Podniósł, że wykazał wszystkie przychody jakie osiągał i koszty jakie ponosił, a ponieważ do tej pory nie poniósł kosztów związanych z pracą pełnomocnika, to ich nie wykazał, gdyż ustalono, że wynagrodzenie wypłacone będzie po całkowitym zakończeniu sprawy w kwocie minimalnego wynagrodzenia, a jeżeli w przedmiotowej sprawie zostaną zasądzone przez Sąd koszty zastępstwa, to one będą kwotą wynagrodzenia pełnomocnika. Przelew kwoty 400 zł na rzecz osoby fizycznej był zwrotem pożyczki zaciągniętej wcześniej na utrzymanie rodziny. Skarżący nie podzielił również poglądu, że opłata abonamentu telefonicznego nie jest wydatkiem niezbędnym do utrzymania rodziny. W ocenie autora zażalenia, Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie wykazał żadnych dowodów że złożone oświadczenia wnioskodawcy nie potwierdzają stanu faktycznego jaki z nich wynika, a negatywne rozpatrywanie wniosku strony narusza wskazany przepis prawa i przedłuża w sposób znaczący załatwienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie określił zakresu pomocy otrzymywanej od rodziców i teściów. Powyższe powoduje, że informacja o stanie majątkowym strony jest niepełna i jako taka nie daje podstaw do przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy wskazać, że do zażalenia skarżący nie dołączył żadnych załączników, a zażalenie stanowi jedynie polemikę z uzasadnieniem postanowienia. Sąd oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może opierać się na gołosłownych twierdzeniach strony, lecz te twierdzenia muszą zostać poparte przedłożonymi dokumentami. Korzystanie z prawa pomocy, jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie, musi być związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, że przedstawione przez stronę skarżącą oświadczenia zarówno te z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i wynikające z późniejszych oświadczeń nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej strony i nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji [pic]