I FZ 169/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 430/23 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 7 marca 2023 r. nr 358000-COP1.4103.41.2022, w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 430/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę kasacyjną W. sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca lub spółka) w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 7 marca 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżony wyrok to wyrok oddalający skargę, a spółka nie wniosła o uzasadnienie tego wyroku. Ponieważ termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczyna bieg od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem, strona, która nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej. Brak uzasadnienia wyroku stanowi przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej, uzasadniającą jej odrzucenie na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Sąd wskazał też, że w świetle art. 175 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi kasacyjnej jest sporządzenie tego środka odwoławczego przez osobę mającą kwalifikacje wskazane w tym przepisie (tzw. przymus radcowsko-adwokacki), tymczasem w sprawie skargę kasacyjną podpisał członek zarządu spółki, co również powoduje konieczność odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 140 w zw. z art. 6 p.p.s.a. przez nieudzielenie spółce, jako stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika, wskazówek co do możliwości prawidłowego złożenia środka odwoławczego w sprawie, mimo że sąd był do tego zobowiązany. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że skarżąca nie zaprzecza ani okolicznościom faktycznym podanym przez sąd pierwszej instancji ani wykładni zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu co do przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej. Innymi słowy, spółka nie kwestionuje ani tego, że zaniechała złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ani tego, że osoba sporządzająca skargę kasacyjną nie spełniała warunków koniecznych do skutecznego sporządzenia tego pisma procesowego, jak również tego, że wniesienie skargi kasacyjnej sporządzonej przez osobę nieuprawnioną, a nadto bez uprzedniego otrzymania odpisu skarżonego wyroku z uzasadnieniem, czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną co – w konsekwencji – skutkuje jej odrzuceniem. W zażaleniu spółka zmierza natomiast do uchylenia się od skutków swoich zaniedbań w powyższym zakresie poprzez twierdzenie, że nie została adekwatnie pouczona przez sąd o wymogach prawidłowego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. W tym względzie spółka zarzuca naruszenie art. 140 w zw. z art. 6 p.p.s.a. Wbrew stanowisku spółki ani art. 6 ani art. 140 p.p.s.a. nie znajdował zastosowania w okolicznościach sprawy. Wskazane w tych przepisach obowiązki sądu administracyjnego do udzielania niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań istnieją wyłącznie wobec stron występujących w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W sprawie nie został spełniony ten podstawowy warunek zastosowania tego przepisu, akta sprawy nie pozostawiają bowiem żadnych wątpliwości, że w postępowaniu sądowym spółkę reprezentuje adwokat, i to od początku tego postępowania, tj. pełnomocnik sporządził skargę do sądu pierwszej instancji. Umocowanie adwokata niewątpliwie przy tym obejmuje reprezentowanie spółki w całości przedmiotowego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co potwierdza dokument pełnomocnictwa znajdujący się w aktach sprawy (k. 21 akt). Skoro tak, to obowiązki wskazane w art. 6 i art. 140 p.p.s.a. nie ciążyły w okolicznościach sprawy na sądzie pierwszej instancji. Skarżąca zdaje się uważać, że sąd powinien stosować art. 6 i art. 140 p.p.s.a. za każdym razem, gdy strona – mimo posiadania profesjonalnego pełnomocnika – dokona określonej czynności procesowej osobiście. Takiego rozumienia wskazanych przepisów nie można zaakceptować. Spółka trafnie podnosi, że celem wskazanych regulacji jest wyrównanie szans stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która może wynikać z nieznajomości prawa przez jedną stronę. Spółka nie dostrzega jednak, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, to ten pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swojego mocodawcy, w tym poprzez udzielanie koniecznych informacji na temat niezbędnych do podjęcia na danym etapie postępowania czynności procesowych. Strona, która osobiście dokonuje czynności procesowej bez konsultacji z umocowanym przez siebie w postępowaniu pełnomocnikiem ponosi pełne konsekwencje ewentualnie popełnionych przez siebie błędów. W uzupełnieniu powyższego należy dodać, że trafnie sąd pierwszej instancji uznał, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, bowiem została złożona od wyroku, który nie został skarżącej doręczony wraz z uzasadnieniem. Przepisem o decydującym w tym względzie znaczeniu jest art. 177 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że termin na wniesienie skargi kasacyjnej wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W sytuacji, gdy orzeczenie to jest wyrokiem oddalającym skargę, odpis orzeczenia nie zostanie doręczony, jeśli uprzednio nie został zgłoszony wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku – na zgłoszenie takiego wniosku strona ma siedem od dnia ogłoszenia wyroku albo (jak w niniejszej sprawie) doręczenia odpisu sentencji wyroku (por. art. 141 § 2 p.p.s.a.). Pogląd o niedopuszczalności skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku oddalającego skargę w przypadku, gdy nie został zgłoszony wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia, jest ugruntowany w orzecznictwie (por. np. postanowienia NSA z dnia: 11 kwietnia 2024 r., I GZ 100/24; 28 czerwca 2023 r., I OZ 235/23; 14 lutego 2013 r., I FZ 30/13; 30 października 2012 r., II GZ 373/12; 22 czerwca 2012 r., II FZ 425/12; 21 marca 2012 r., I OZ 183/12; 31 sierpnia 2010 r., II GZ 206/10; 4 września 2008 r., II OZ 871/08; 20 marca 2008 r., III GZ 70/08; 16 stycznia 2008 r., II GZ 218/07; 19 grudnia 2007 r., I OZ 959/07; 1 marca 2005 r., II GZ 9/05). Wskazaną niedopuszczalność skargi kasacyjnej należy uznać za podstawowy powód odrzucenia skargi kasacyjnej, nawet bowiem gdyby skarga kasacyjna została sporządzona przez osobę uprawnioną, nie mogłoby to uczynić skargi kasacyjnej dopuszczalną. Stąd tylko na marginesie warto nadmienić, że również w tym względzie sąd pierwszej instancji słusznie dostrzegł nieusuwalną wadliwość skargi kasacyjnej spółki. Dla porządku można jeszcze wskazać, że pierwotnie wniesione przez spółkę pismo, mające stanowić skargę kasacyjną, nie zawierało żadnych podstaw kasacyjnych, czy ich uzasadnienia ("pełne" pismo zostało złożone dopiero po wezwaniu przez sąd o usunięcie braku formalnego w postaci braku podpisu), co stanowi kolejne braki skargi kasacyjnej niepodlegające uzupełnieniu (por. art. 177a p.p.s.a.). Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA