I FZ 162/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 738/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2007 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 5 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 738/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący na wezwanie Sądu nie przedłożył wskazanych dokumentów źródłowych, a tym samym nie wykazał ani nie uprawdopodobnił żadnych przyczyn, dla których z dochodu gospodarstwa domowego w wysokości 16.000 zł miesięcznie nie jest w stanie wygospodarować środków na wymagalne w sprawie koszty sądowe wysokości 250 zł. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) poprzez ich niezastosowanie mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Sądu pierwszej instancji była prawidłowa. Pomimo wezwania Sądu do przedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, skarżący uchylił się od złożenia dokumentacji mogącej zobrazować jego sytuację majątkową. Samo złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach jest niewystarczające do dokonania oceny sytuacji finansowej strony, gdyż sąd nie może oprzeć się na gołosłownych oświadczeniach skarżącego. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny był uprawniony do uznania, że sytuacja majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona, a w konsekwencji, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skoro skarżący uchylił się od podania danych dotyczących dochodów i wydatków, to ocena Sądu jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, gdyż dane umożliwiające ocenę tego stanu mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy nie zostały dostarczone. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.