I FZ 156/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. AB z siedzibą w Szwecji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2854/13 zasądzające od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz C. AB z siedzibą w Szwecji kwotę 15371 zł (słownie: piętnaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skarg C. AB z siedzibą w Szwecji na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2011 r. nr [...] oraz z dnia 18 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy od października do grudnia 2008 r. i od stycznia do marca 2009 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

I FZ 156/14 UZASADNIENIE 1.1. Zaskarżonym postanowieniem w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, zawartym w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2854/13, sąd pierwszej instancji zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: organ odwoławczy) na rzecz C. AB z siedzibą w Szwecji (dalej: skarżąca) kwotę 15371 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczenie to zapadło na skutek skargi skarżącej spółki na decyzje organu odwoławczego z dnia 16 i 18 maja 2011 r. w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy od października do grudnia 2008 r. i od stycznia do marca 2009 r. 1.2. W uzasadnieniu powyższego wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). 2.1. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy złożył na podstawie art. 194 § 1 pkt 9, § 2 i § 3 p.p.s.a. zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w wysokości 37064 zł. 2.2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: - art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. - § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. nr 31, poz. 153; dalej: rozporządzenie). 2.3. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżąca złożyła dwie skargi na decyzje organu odwoławczego w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy od października do grudnia 2008 r. i od stycznia do marca 2009 r. Na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji zarządził połączenie dwóch spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że połączenie kilku oddzielnych spraw do łącznego rozpoznania nie pozbawia ich odrębności i nie zmienia faktu, że są samodzielnymi sprawami. Zgodnie zaś z treścią § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia, gdy wartość przedmiotu sprawy przekracza 200000 zł kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego wynosi 7200 zł. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wynagrodzenie to należy uznać za wynagrodzenie minimalne, które nie poddaje się obniżeniu według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Na potwierdzenie tego stanowiska przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2011 r. I FZ 75/11. Wskazano również, że powyższe sprawy były ponownie rozpoznawane przez sąd pierwszej instancji po uchyleniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego: II FZ 753/12, I FZ 42/09, I GZ 570/13 za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie podniesione w nim zarzuty okazały się zasadne. 4. Sąd pierwszej instancji na rozprawie dnia 4 kwietnia 2012 r. połączył sprawy skarżącej o sygn. III SA/Wa 2130/11 oraz III SA/Wa 2131/11 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia je dalej pod wspólną sygnaturą III SA/Wa 2130/11. Od wydania wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r. obie sprawy skarżącej były rozstrzygane w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego jednym wyrokiem sądu pierwszej instancji i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy zgodzić się z autorem rozpoznawanego środka zaskarżenia, że połączenie spraw do wspólnego rozpoznania czy rozstrzygnięcia nie pozbawiło tych spraw odrębności i nie zmieniło faktu, że są to samodzielne sprawy. Dlatego też wyrok powinien zawierać rozstrzygnięcie co do każdej z połączonych spraw (por. także B. Dauter, Komentarz do art. 111 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013). Tak samo należy uznać, że prawidłowe rozstrzygnięcie o kosztach w takim przypadku winno odnosić się do obu tych spraw oddzielnie. Należy przy tym zaznaczyć, że nie powoduje to konieczności wskazania w sentencji wyroku dla tych spraw dwóch kwot oddzielnie. Zasądzona wartość powinna natomiast odzwierciedlać, że sąd pierwszej instancji w kwestii kosztów miał na uwadze, że w ramach rozstrzygnięcia były prowadzone dwie odrębne sprawy. 5. W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia w przedmiocie kosztów sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 p.p.s.a. W myśl art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, skarżącemu przysługuje od strony przeciwnej (organu) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odniesieniu natomiast do art. 205 p.p.s.a. należy wskazać, że wprowadzono w nim definicje terminu "niezbędne koszty postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (205 § 1 p.p.s.a.) oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje profesjonalny pełnomocnik (205 § 2 p.p.s.a.). Jako, że skarżąca reprezentowana była w sprawie przez doradcę podatkowego, sąd pierwszej instancji winien był wskazać na treść jednostki redakcyjnej 205 § 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Na mocy art. 205 § 4 p.p.s.a. przepisy § 2 stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. 6. Sąd pierwszej instancji nie wskazał przy tym na co składa się zasądzona skarżącej kwota 15371 zł. W szczególności nie da się stwierdzić czy w ramach tej kwoty uwzględniono koszty wynagrodzenia pełnomocnika poniesione w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie powtórnego postępowania przed sądem pierwszej instancji. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym jeżeli profesjonalny pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (tak B. Dauter w Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 446). Pogląd ten, co warto podkreślić został zaakceptowany również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r., II FZ 38/09; z dnia 17 września 2012 r., II FZ 753/12; z dnia 20 marca 2009 r., I FZ 42/09). 7. Odrębną natomiast i również wymagającą wyjaśnienia kwestią jest to, czy sąd pierwszej instancji w ramach zasądzonej kwoty dokonywał miarkowania wynagrodzenia przysługującego profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej. Należy mieć na uwadze, że w imieniu skarżącej działał pełnomocnik z wyboru. Wbrew więc temu co twierdzi autor zażalenia wynagrodzenie wskazane § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie należy traktować jako wynagrodzenia minimalnego, które nie poddaje się obniżeniu według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Pogląd zawarty w tezie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2011 r. I FZ 75/11, na którą się powołuje skarżąca, nie ma zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, ponieważ przywołane postanowienie dotyczy spraw, w których występuje pełnomocnik z urzędu. Czym innym jest bowiem zasądzenie zwrotu kosztów, na które składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, tak ja w tej sprawie, a czym innym zasądzenie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 p.p.s.a. Stąd też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji mógł w tej sprawie skorzystać z dyspozycji § 2 ust. rozporządzenia, która stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Należy wszak wskazać, że art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowi zasądzenie kwoty "nie wyższej niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach", a nie o zasądzeniu kwoty nie niższej stawki opłat określone w odrębnych przepisach. 8. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przede wszystkim celem wskazania, na co składa się przedmiotowa kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i ustalenia jej prawidłowej wysokości. Sąd pierwszej instancji weryfikując zasądzoną kwotę winien mieć na przy tym na uwadze niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a przede wszystkim konieczność zasądzenia skarżącej odpowiedniej kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania po powtórnym rozpoznaniu przez sąd pierwszej instancji. 9. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 oraz przy zastosowaniu art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.