I FZ 153/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 732/23 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 732/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił S. G. (dalej: Skarżący/Strona) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 14 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Zarządzeniem z 7 maja 2024 r. (k. 178 akt sąd.) wezwano pełnomocnika Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego 8 maja 2024 r. Termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej upłynął 15 maja 2024 r. Natomiast wpis został uiszczony dopiero 20 maja 2024 r. W piśmie z 23 maja 2024 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, wskazując, że fakt omyłkowego odczytania terminu do uiszczenia wpisu sądowego był wynikiem stresu spowodowanego trudną sytuacją rodzinną, zdrowotną (mamy i brata), jak również zawodową. Ponadto wskazał, że odczytując wezwanie o dokonane wpisu z powodu wysokiego stresu popełnił omyłkę i był przekonany, że termin na wniesienie wpisu wynosi 14 dni. Chcąc potwierdzić swój stan emocjonalny Skarżący wskazał także, że pomylił się określając w nazwie odbiorcę wpłaty poprzez "Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie", zamiast "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu". Sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), stwierdził, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika, bowiem we wniosku Skarżącego w ogóle brak jest odniesienia się do braku winy pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Sąd wskazał, że to pełnomocnikowi Skarżącego, a nie Skarżącemu doręczono bowiem odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wówczas rolą pełnomocnika, który informację o konieczności uiszczenia wpisu przekazał bezpośrednio Skarżącemu, było zatem dołożyć takiej staranności, która pozwoliłaby na zweryfikowanie tego, czy Skarżący we właściwym terminie uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Obowiązku tego pełnomocnik Skarżącego nie dopełnił z tych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie podwyższone jest kryterium staranności, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (por. np. postanowienie z 28 lutego 2017, I OZ 476/17). W niniejszej sprawie poza sporem jest, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej zostało prawidłowo doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącego 8 maja 2024 r (k. 181 akt sąd.). Termin na dokonanie tej czynności upłynął zatem 15 maja 2024 r., skarga kasacyjna została zaś opłacona dopiero w 20 maja 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy Skarżącego w uchybieniu temu terminowi. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał na brak dołożenia należytej staranności przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego kasacyjnie. Doradca podatkowy winien upewnić się (np. telefonicznie), czy wiadomość, którą wysłał drogą mailową Skarżącemu, dotarła do adresata oraz, czy adresat był w stanie wykonać wezwanie Sądu. Ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu nie zostało uprawdopodobnione, że podjęto jakiekolwiek działania w tym kierunku. W zażaleniu powołano się jedynie ogólnie na stały, bieżący kontakt ze Skarżącym, nie wskazano jednak na żadne konkretne działania pełnomocnika w tym względzie (na przykład na przeprowadzoną w konkretnym dniu rozmowę telefoniczną). Wskazano jedynie, że "Skarżący uspokoił pełnomocnika, że czynności uiszczenia wpisu dokona w terminie, był co do tego przekonany. Pełnomocnik, zaś nie miał podstawy, aby w to zapewnienie wątpić w sytuacji, gdy nie pierwszy raz p. S. G. tego typu wpłaty w sprawie dokonywał." Takie uchybienie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być uznane za niezawinione. Wprost przeciwnie, jest to wyraz niedbałego prowadzenia sprawy przez pełnomocnika. Należy bowiem pamiętać, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksimum staranności. Profesjonalny pełnomocnik, dochowując należytej staranności, powinien był trzymać pieczę nad przedmiotową sprawą, tj. mając świadomość, że nieopłacenie bądź nieterminowe opłacenie skargi kasacyjnej spowoduje jej odrzucenie, powinien był dbać o to, by wpis od tego środka zaskarżenia został uiszczony w terminie. Tego obowiązku pełnomocnik Skarżącego nie dopełnił. Na marginesie należy wskazać, że wywody Skarżącego zawarte we wniosku o przywrócenie terminu na temat sytuacji osobistej (w tym kondycji zdrowotnej matki i jego brata) nie uwiarygadniały tezy o istnieniu podstaw do przywrócenia terminu stosownie do art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 P.p.s.a. Odnosiły się one bowiem albo do innego okresu niż termin przewidziany na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej albo miały charakter stanów długotrwałych nie mających bezpośredniego związku z przekroczeniem terminu. W konsekwencji nie mogły być uznane za nadzwyczajne przeszkody uniemożliwiające Skarżącemu podjęcie odpowiednich działań w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.