I FZ 149/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 30/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 27 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2012 r. do grudnia 2013 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 30/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił I.S. (dalej: Skarżąca/Strona) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 27 października 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2012 r. do grudnia 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) - wskazał, że wniesienie skargi co do zasady nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, a przesłankami wstrzymania wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na charakter objętego skargą rozstrzygnięcia wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów kompleksowo obrazujących jej aktualną sytuację finansową i majątkową. Wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie przedłożono dokumentów obrazujących wielkość majątku Skarżącej, w tym np. wyciągów z rachunków bankowych. Sąd wskazał, że Skarżąca 11 kwietnia 2024 r. uiściła na rachunek tutejszego Sądu wpis od skargi w kwocie 5.558,00 zł. Wpis ten został uiszczony z rachunku Skarżącej nr 59 1320 0019 0099 0415 2000 0398. Skarżąca nie przedstawiła wyciągu z tego rachunku zarówno wnosząc o udzielenie ochrony tymczasowej jak i w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nieprzedłożenie wyciągu z rachunku o wskazanym powyżej numerze skutkuje brakiem możliwości dokonania oceny, czy wykonanie objętej skargą decyzji rzeczywiście będzie skutkować powstaniem dla Skarżącej niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanego przepisu, polegające na odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy w świetle okoliczności sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków a nadto błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przejawiający się w niesłusznym stwierdzeniu, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie łączy się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody dla Skarżącej oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. A także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przejawiającym się w niesłusznym stwierdzeniu, że Skarżąca uiściła ze swojego rachunku o nr 559132000190099041520000398 w dniu 11 kwietnia br. Wpis od skargi, którego nie ujawniła wnosząc o prawo pomocy oraz nie przedstawiła wyciągów z tego rachunku, podczas gdy posiadaczem wskazanego w zaskarżonym postanowieniu rachunku bankowego jest Urząd Pocztowy nr 1 w K., za pośrednictwem, którego uiściła wpis sądowy, załączając do zażalenia m.in. dowód potwierdzenia uiszczania wpisu za pośrednictwem Urzędu Pocztowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie odmowy wstrzymania wykonania kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji przez Sąd pierwszej instancji jest lakoniczne i nie odnosi się w sposób dostateczny do wszystkich podniesionych przez Skarżącą argumentów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odmawiając wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd jedynie ogólnikowo stwierdził, że "Skarżąca nie przedstawiła dokumentów kompleksowo obrazujących jej aktualną sytuację finansową i majątkową. Wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie przedłożono dokumentów obrazujących wielkość majątku Skarżącej, w tym np. wyciągów z rachunków bankowych." Dalsze wywody Sądu pierwszej instancji odnosiły się do uiszczenia wpisu przez Skarżącą z rachunku bankowego, którego wcześniej nie ujawniła składając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jak i w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zatajenie danych o stanie majątkowym przyczyniło się, że Sąd nie miał możliwości dokonania oceny czy natychmiastowe wykonanie decyzji wpłynie na położenie ekonomiczne Skarżącej w stopniu, który powodowałby konieczność jej tymczasowego wstrzymania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza akt sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonego postanowienia prowadzą w rozpoznawanej sprawie do przekonania, że Sąd pierwszej instancji, uchylił się od wyjaśnienia z jakich względów uznał, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, oceniając zasadność argumentów Skarżącej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji powinien był się skoncentrować na zbadaniu stanu majątkowego Strony, szczególnie wypłacalności, zwracając uwagę na zajęcie rachunku na kwotę 480.000 zł. Brak odniesienia się Sądu pierwszej instancji do zawartości akt sprawy m.in dokumentów załączonych do skargi jak i nadesłanych na wezwanie Sądu w postępowaniu wpadkowym z zakresu prawa pomocy, wskazuje na brak należytej analizy informacji z wnioskiem Skarżącej, które mają kluczowe znaczenie dla oceny zasadności powodów ekonomicznych, na których Skarżąca oparła swój wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Po drugie, zasadna jest argumentacja zażalenia, że błędnie Sąd pierwszej instancji ocenił, iż Skarżąca zataiła dane majątkowe poprzez wpłatę wpisu sądowego z rachunku bankowego, którego wcześniej nie ujawniła. Na potwierdzenie powyższego, Skarżąca do zażalenia nadesłała potwierdzenie uiszczenia przelewu, z którego wynika, że 11 kwietnia 2024 r. z Urzędu Pocztowego [...] dokonano przelewu na konto WSA w Poznaniu również z akt sądowych (k. 100) w tytule przelewu widnieje informacja, że wpłata została uiszczona z Urzędu Pocztowego. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zobowiązany do dokonania rzetelnej analizy przedstawionych przez Skarżącą argumentów i dokumentów oraz zaprezentowania własnego stanowiska w taki sposób, by możliwe było poznanie motywów rozstrzygnięcia i ewentualne przeprowadzenie pełnej kontroli instancyjnej zajętego przez sąd stanowiska. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.