I FZ 147/25

Dnia 23 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1532/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia z dnia 21 kwietnia 2025 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1532/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2021 r. do września 2021 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 24 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę S. J. (dalej: "skarżący" lub "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 29 października 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2021 r. do września 2021 r., jako nieopłaconą w terminie. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 28 stycznia 2025 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.926 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie, awizowano dwukrotnie: 3 lutego 2025 r. oraz 11 lutego 2025 r., natomiast wydana została skarżącemu w dniu 18 lutego 2025 r. Termin na usunięcie braku fiskalnego upływał w dniu 24 lutego 2025 r. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie spełniony został wymóg dwukrotnego awizowania przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni, zaś czternastodniowy termin (art. 73 § 1 p.p.s.a.) do odbioru przesyłki rozpoczął swój bieg w dniu 3 lutego 2025 r. i upływał z dniem 17 lutego 2025 r. (art. 73 § 1 p.p.s.a.), pomimo odebrania pisma przez skarżącego w placówce pocztowej w dniu 18 lutego 2025 r. Zatem uiszczenie wpisu od skargi w dniu 25 lutego zamiast do dnia 24 lutego 2025 r., nastąpiło z uchybieniem wyznaczonego terminu. W tych okolicznościach skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W piśmie z 17 kwietnia 2025 r., nadanym w dniu 18 kwietnia 2025 r., skarżący sformułował wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie pismem z 21 kwietnia 2025 r., nadanym 22 kwietnia 2025 r. (k. 88 akt sądowych), skarżący wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie z dnia 24 marca 2025 r. odrzucające złożoną przez niego skargę. Postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z kolei postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie skarżącego z dnia 21 kwietnia 2021 r. na postanowienie odrzucające skargę z dnia 24 marca 2025 r. jako wniesione z uchybieniem terminu. Sąd pierwszej instancji uznał, iż przepisany prawem termin na wniesienie zażalenia upływał skarżącemu z dniem 21 kwietnia 2025 r., podczas gdy z treści dowodu nadania przesyłki pocztowej, w której nadano pismo zawierające zażalenie wynika, że została nadana 22 kwietnia 2025 r. Sąd przyjął, że skutek doręczenia przesyłki, zawierającej odpis postanowienia z dnia 24 marca 20225 r. w przedmiocie odrzucenia skargi nastąpił 14 kwietnia 2025 r., gdyż z tym dniem upłynął czternastodniowy okres liczony od daty pierwszej awizacji (31 marca 2025 r.), w którym możliwe było prawidłowe doręczenie skarżącemu przedmiotowej przesyłki sądowej W konsekwencji, 7-dniowy termin, do którego skarżący mógł wnieść zażalenie na postanowienie z dnia 24 marca 2025 r. (art. 194 § 2 p.p.s.a.) upływał z dniem 21 kwietnia 2025 r., a zatem nadanie przesyłki w dniu następnym stanowiło o uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia i powodowało jego odrzucenie na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Na postanowienie z dnia 23 czerwca 2025 r. (w przedmiocie odrzucenia zażalenia) skarżący wniósł zażalenie z dnia 14 lipca 2025 r. (data nadania wynikająca ze stempla na kopercie - 15 lipca 2025 r.) W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 111 k.c. termin do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi w rzeczywistości upływał w dniu 22 kwietnia 2025 roku, z uwagi na fakt, że dzień 21 kwietnia 2025 r. (poniedziałek Wielkanocny), był dniem ustawowo wolnym od pracy, a w takiej sytuacji za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po tym dniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Regulacja wynikająca z art. 73 § 1-4 p.p.s.a. przewiduje fikcję doręczenia, gdy adresat, pomimo dwukrotnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, nie podejmuje jej w ciągu czternastu dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza. Ostatniego dnia, tj. czternastego dnia od dnia pierwszej próby doręczenia, realizuje się skutek procesowy, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., a zatem następuje fikcja prawna doręczenia przesyłki adresatowi. Okoliczności tej, tj. uznania przesyłki za doręczoną, nie zmienia późniejsze wydanie jej na żądanie adresata. W odniesieniu do zażalenia będącego przedmiotem zaskarżonego postanowienia, do pierwszej awizacji przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 24 marca 2025 r. doszło w dniu w dniu 31 marca 2025 r., a przesyłkę skarżący odebrał po upływie 14 dni od tej daty, tj. w dniu 15 kwietnia 2025 r., okoliczność ta nie jest w sprawie sporna. Zgodnie zaś z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Przy czym w myśl art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z zastrzeżeniem § 2. Stosownie zaś do art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W okolicznościach sprawy, Sąd pierwszej instancji prawidłowo za datę doręczenia postanowienia z dnia 24 marca 2025 r. przyjął dzień 14 kwietnia 2025 r. Wobec tego, siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynąłby w dniu 21 kwietnia 2025 r. Uwadze Sądu umknęło jednak, iż dzień ten jest dniem ustawowo wolnym od pracy, dlatego zastosowanie znajduje przywołany powyżej § 2 art. 83 p.p.s.a. Rację przyznać zatem należało skarżącemu, iż w tej sytuacji termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 22 kwietnia 2025 r. i wniesienie w tym dniu zażalenia (nadanie przesyłki) nie było opóźnione. W tym stanie rzeczy zażalenie należało uznać za usprawiedliwione. Tylko na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż w sytuacji, w której – w obliczu odrzucenia skargi – strona składa wniosek o przywrócenie terminu (do wniesienia skargi, czy też uzupełnienia jej braków) oraz środek odwoławczy od postanowienia odrzucającego skargę, to w pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu środek odwoławczy, co zapewnia uzyskanie definitywnego rozstrzygnięcia, czy faktycznie doszło do uchybienia terminowi we wniesieniu skargi bądź w uzupełnieniu jej braków. Dopiero przesądzenie tej kwestii w sposób potwierdzający uchybienie terminowi i bezskuteczność czynności strony, otwiera drogę do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1692/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 34/12). W przedmiotowej sprawie, jak to wynika z akt, Sąd pierwszej instancji odwrócił wskazaną kolejność i przywrócił termin do uzupełnienia braku fiskalnego (postanowienie z dnia 12 maja 2015 r.), nie oczekując na rozstrzygniecie o zasadności zażalenia wniesionego od postanowienia odrzucającego skargę. W orzecznictwie przyjmuje się, że przywrócenie terminu oznacza, że upada postanowienie o odrzuceniu skargi (postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 393/11), co winno skłonić Sąd do rozważania celowości umorzenia postępowania zażaleniowego (art. 195 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyżej przedstawioną ocenę co do zasadności zażalenia strony na postanowienie odrzucające jej zażalenie z dnia 21 kwietnia 2025 r., Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.