I FZ 139/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 680/23 w przedmiocie: odrzucenia skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 680/23 w sprawie ze skargi H. s.c., A. B., K. B. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 lutego 2023 r., nr 2401-IOV4.4103.70.93.2022.ID-Rz UNP 2401-23-032352 w przedmiocie: podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2012 r. postanawia: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 680/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 680/23 w sprawie ze skargi H. s.c., A. B., K. B. w K. na decyzję DIAS z 24 lutego 2023 r., nr 2401-IOV4.4103.70.93.2022.ID-Rz UNP 2401-23-032352 w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2012 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z 13 lutego 2024 r. pełnomocnik Organu podatkowego został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi w postaci braku wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi Organu podatkowego na podany w skardze adres do doręczeń elektronicznych 5 marca 2024 r. Z uwagi na fakt, że termin do usunięcia wskazanego powyżej braku formalnego braku formalnego skargi upłynął bezskutecznie 12 marca 2024 r., Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną. Na wyżej wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył zażalenie Organ podatkowy, w którym zarzucił przedmiotowemu postanowieniu art. 49 § 1 w zw. z art. 215 § 1 i art. 216 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), poprzez błędne uznanie, że niewskazanie w skardze kasacyjnej z 9 lutego 2024 r. wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiło nadania sprawie biegu w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji znał wartość przedmiotu zaskarżenia, i w konsekwencji bezzasadnie wezwał stronę do uzupełniania braku formalnego skargi kasacyjnej a następnie te skargę kasacyjną odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w Sąd pierwszej instancji mógł nadać skardze kasacyjnej dalszy bieg, jako że wartość przedmiotu zaskarżenia była Sądowi pierwszej instancji z całokształtu sprawy znana. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. wpis pobiera się od pism wszczynających postępowanie w danej instancji. Pismami tymi są: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 220 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w innych sprawach pobiera się wpis stały. Zgodnie natomiast z art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Przepis art. 215 § 1 p.p.s.a. w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, nakłada zatem na stronę, wszczynającą postępowanie w danej instancji w drodze skargi lub skargi kasacyjnej, obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia. W kontekście powyższego zasadne jest powołanie w tym miejscu postanowienia składu siedmiu sędziów NSA z 21 stycznia 2008 r., I GSK 2039/06, zgodnie z którym: "niewskazanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a., jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania. Należy jednak zaznaczyć, że określony w art. 215 § 1 P.p.s.a. wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie". Powyższa oznacza, że ustalenie czy została podana wartość przedmiotu zaskarżenia wymaga każdorazowo oceny. Artykuł 215 § 1 p.p.s.a. nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego oraz w jaki sposób winna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Niemniej jednak wymaga, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Dodatkowo, skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 p.p.s.a.). W świetle tych wniosków obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia należy uznać za spełniony w sytuacji, gdy na podstawie dowolnej części skargi można ustalić tę kwotę. Wezwanie kierowane do strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. może dotyczyć tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Oznacza to, że w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji dysponuje informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia brak jest podstaw do przyjęcia, że niepodanie wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiało nadanie sprawie biegu. W takiej sytuacji nie zachodzą bowiem przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 31 stycznia 2008 r., II FSK 1723/07; z 18 marca 2016 r., II FZ 6/16; z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 816/16; z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 226/18). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić należało, że w niniejszej sprawie Organ podatkowy została wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu, Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonym postanowieniem skargę odrzucił. Co prawda, Organ podatkowy w skardze nie wskazał wprost wartości przedmiotu zaskarżenia, niemniej jednak wynikała ona z treści skargi poprzez wskazanie, że zaskarża on wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w całości, a zatem ustalona w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji wartość przedmiotu zaskarżenia była w istocie wartością przedmiotu zaskarżenia, również w skardze kasacyjnej. W konsekwencji brak wskazania w części wstępnej skargi kasacyjnej kwoty określającej wartość przedmiotu zaskarżenia, gdy kwota ta wynikała de facto z jej treści a sąd dysponował kompletem akt administracyjnych zawierających decyzje wymiarową, z których ww. kwota wynikała nie uniemożliwiał, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia kwoty wpisu stosunkowego i nadania skardze dalszego biegu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.