I FZ 139/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2789/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym oraz do przeniesienia na następny miesiąc za okresy od stycznia do kwietnia 2008 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000,00 (jeden tysiąc) złotych

I FZ 139/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 2789/14, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.,) dalej p.p.s.a., odmówił M.K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 czerwca 2014 roku w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym oraz do przeniesienia na następny miesiąc za okresy od stycznia do kwietnia 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 września 2015r. sygn. akt III SA/Wa 2789/14 oddalił skargę M.K. – zwanego dalej "Skarżącym". Skarżący pismem z 2 grudnia 2015r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, a wraz z nią złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 15 grudnia 2015r., Skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów. Z nadesłanych dokumentów oraz wyjaśnień wynikało, że dochody Skarżącego i jego żony w całości są przeznaczane na pokrycie kosztów codziennego utrzymania, w tym spłatę kredytu. Dochody te wynoszą łącznie 6.110,05 zł brutto. Wśród wydatków Skarżący wymienił raty kredytowe (1.140 zł), czynsz (860 zł), opłaty za energię elektryczną (275 zł) i usługi telekomunikacyjne (70 zł). Do majątku zaliczył obciążone hipoteką mieszkanie będące własnością żony. Podał, że w gospodarstwie domowym pozostają również dwie małoletnie córki. Skarżący przedstawił zaświadczenia o wynagrodzeniu, polecenia przelewu. W wykonaniu natomiast wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunku bankowego. Podał, że wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej wynoszące 2.000 zł opłaciła spółka B. Wskazał, iż w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi 1.000 udziałów w tejże spółce. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, umowę sprzedaży udziałów, wydruk z KRS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając Skarżącemu przyznania prawa pomocy uznał, że nie spełnił on przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podniósł, że Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 4.170,00 zł. Sąd zauważył również, że Skarżący postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015r. został zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który wynosił w niniejszej sprawie 8.339 zł, ponad kwotę 500 zł. W ocenie Sądu oznaczało to, że Skarżący miał świadomość, że jego skarga będzie rozpoznana, a wiązać się to może również z prawdopodobieństwem poniesienia kolejnych kosztów postępowania takich jak np. wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Skarżący powinien był zatem, zdaniem Sądu, przygotować się na poniesienie kolejnych kosztów związanych ze sprawą. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zaskarżył je w całości oraz zarzucił naruszenie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że ocena taka jest bezpodstawna. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić. Z uwagi natomiast na okoliczność, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd rozpoznał wniosek o udzielenie prawa pomocy, czego podstawę stanowi art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Nie bez znaczenia do rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił Skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w wyniku porównania treści wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego koszty postępowania przed sądem pierwszej instancji z treścią wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, możliwości płatnicze Skarżącego uległy polepszeniu na skutek powiększenia dochodów pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym żony Skarżącego. Jednak mając na uwadze pozostałe wynikające z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, a także oświadczenia Skarżącego o jego stanie rodzinnym oraz materialnym, w tym fakt posiadania na utrzymaniu dwóch małoletnich córek, w porównaniu z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie w wysokości 4.170,00 zł, należy uznać, że Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów toczącego się postępowania kasacyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym Skarżący wykazał, że spełnia przesłankę przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 1.000,00 (jeden tysiąc złotych) zł. Wreszcie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przychyla się do zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu argumentacji Sądu I instancji w zakresie konieczności zabezpieczenia przez Skarżącego środków na prowadzenie przyszłych postępowań sądowych. Choć tego typu stanowisko było prezentowane w linii orzeczniczej sądów administracyjnych, to jednak skład orzekający w rozpoznawanej sprawie poglądu tego nie podziela. Przyjęcie prezentowanego przez Sąd I instancji stanowiska, prowadziłoby bowiem do wniosku, że każdy będzie prędzej czy później prowadzić postępowanie sądowoadministracyjne. Argumentacja Sądu pierwszej instancji stanowi zatem daleko idące uproszczenie problemu i nie może uzasadniać ewentualnej odmowy przyznania stronie prawa pomocy, bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 234/06, czy postanowienie z dnia 25 czerwca 2015 r., I FZ 222/15, CBOSA). Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.