I FZ 135/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 79/13 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 79/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił J. F. z ½ części wpisu sądowego (pkt I), w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II). Sąd I instancji wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z teściami, których miesięczny dochód wynosi 2.800 zł. Tymczasem wydatki wynoszą ok. 750 zł miesięcznie, co powoduje, że do dyspozycji trzyosobowej rodziny pozostaje jeszcze 2.050 zł. Nawet przy przyjęciu, że dodatkowo ponoszone są koszty zakupu wyżywienia dla S. i F. M. (skarżącego żywi bowiem szwagier), ewentualnych leków, środków czystości, czy odzieży dla nich (skarżącego ubiera siostra), to i tak w ocenie Sądu z kwoty tej da się wygospodarować pewną pulę wolnych środków, które pozwoliłyby na zapłatę kosztów sądowych. Sąd zatem uznał, że z uwagi na wysokość wpisu od skargi wynoszącego 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, którą skarżący określił na kwotę 340.226 zł, nie będzie miał on możliwości uiszczenia wpisu w pełnej wysokości. Jednakże przy pozostającej do dyspozycji rodziny wskazanej wyżej kwocie wolnych środków wynoszącej 2.050 zł, uiszczenie wpisu w ½ części nie obciąży znacząco budżetu domowego. Podkreślono, że ani skarżący, ani jego teściowie nie korzystają z instytucjonalnej pomocy społecznej, nie sygnalizują problemów z zapłatą bieżących zobowiązań, a strona nie wykazała żadnych obciążeń mających wpływ na jej sytuację materialną. Ponadto skarżący, wg swojego oświadczenia, pozostaje w faktycznej separacji z żoną, co jednak nie zwalnia małżonków od obowiązku udzielania sobie wzajemnej pomocy. Sąd wykonując wskazania NSA zwrócił się do skarżącego o udzielenie informacji odnośnie sytuacji majątkowej małżonki, stosownych danych skarżący jednak nie przedłożył. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia (pkt II) w części oddalającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i tym samym rozpoznanie skargi na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu ewentualnie o uchylenie pkt II postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący ponownie podkreślił, że jego trudna sytuacja finansowa uniemożliwia mu ponoszenie kosztów sądowych. Podkreślił, że na skutek trwającego od wielu lat sporu z Dyrektorem Izby Skarbowej w K. nie może normalnie funkcjonować, ani podjąć stałego zatrudnienia. Prowadzona wobec niego egzekucja komornicza jest niesłuszna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść, że jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2014 r., wzywając skarżącego do przedłożenia oświadczenia o aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach żony oraz miesięcznych kosztach utrzymania jej i córki. W odpowiedzi skarżący podał, że z żoną jest w separacji faktycznej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Nie udzielił informacji dotyczących sytuacji materialnej swojej żony. W takiej sytuacji uznać należało, że strona nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy poprzez pełne zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z powodu braku informacji dotyczących sytuacji materialnej żony strony, niemożliwe okazało się bowiem ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Ponadto należy zgodzić się z Sądem I instancji, że sama okoliczność, że skarżący pozostaje w faktycznej separacji z żoną, nie znosi obowiązku prawnego wzajemnej pomocy małżonków. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.