I FZ 133/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 934/14 w sprawie ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 kwietnia 2014 r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 934/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawą prawną wskazanego orzeczenia był art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał z jakimi osobami faktycznie tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Tymczasem jeżeli strona pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (z innymi osobami), to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jej status majątkowy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy strona może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. Ponadto, skarżący powinien również w materiałach źródłowych uwzględnić aktualny stan majątkowy swojej żony i to niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w jego związku małżeńskim. W ocenie Sądu materiały przedstawione przez stronę z pewnością nie posiadają przymiotu szczegółowego i kompletnego wykazania jego aktualnego stanu majątkowego. Nie wystarczają bowiem jedynie same oświadczenia, czy też uzasadnienie wniosku – istotne jest wykazanie tych faktów za pomocą odpowiedniego materiału źródłowego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że postanowienie WSA zostało, w jego ocenie, wydane bez należytej analizy zebranego w sprawie materiału, który w sposób kompletny przedstawia i dokumentuje jego aktualną sytuację finansową i rodzinną. W ocenie strony prawidłowa analiza tego materiału dowodowego wskazywałaby jasno na zasadność złożonego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie skarżącego nie może zostać uwzględnione. Warto podkreślić, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący miał świadomość, że jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości finansowych, o czym poinformowano skarżącego w wezwaniu z dnia 19 sierpnia 2014 r., wystosowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. Tymczasem skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Odnosząc się z kolei do argumentów strony, że wszystkie niezbędne dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej zostały dołączonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1/14 oraz I SA/Gl 168/14 wskazać należy, że NSA postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 64/15, oddalił zażalenie strony na postanowienie WSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 168/14. NSA w przywołanym postanowieniu wskazał, że: "strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie analizy jej zdolności płatniczych. W takiej sytuacji niezłożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym miało decydujący wpływ na dokonane przez WSA oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oceny tej nie podważono także w zażaleniu. Nie przedstawiono bowiem dodatkowych wyjaśnień i dokumentów - obok tych, które brane były pod uwagę przez Sąd I instancji - mogących mieć wpływ na ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego". Biorąc pod uwagę powyższe Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.