I FZ 131/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 753/08 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 25 kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.

Zaskarżonym postanowieniem, po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił A.B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wykazał aby spełniał przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślił, że skoro skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców, których dochody przekraczają minimum socjalne na trzyosobową rodzinę, a wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł to ma on możliwości poniesienia kosztów postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślił, że postanowienie jest niezgodne z orzeczeniami sądów administracyjnych, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i rażąco narusza prawo skarżącego do sądu. W uzasadnieniu zażalenia wskazał m.in., że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie ma możliwości pokrycia kosztów prowadzonego procesu. W ocenie skarżącego powinno mu zostać przyznane prawo pomocy gdyż spełnia wszystkie przesłanki, złożył odpowiedni formularz, przedstawiając w nim swój stan rodzinny i majątkowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tym celu stosownie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów, potwierdzających przytoczone we wniosku okoliczności. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poddając zatem ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie przychylił się do wniosku skarżącego, uznając, że zapłata wpisu w wysokości 100 zł oraz zapewnienie sobie profesjonalnego pełnomocnika nie przekracza jego możliwości finansowych. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku oraz dodatkowych dokumentów wynika, iż skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu rodziców, a ostatnie 2 lata prowadzonej działalności gospodarczej zakończył startą. Nie posiada żadnych oszczędności, nie jest właścicielem, ani też współwłaścicielem żadnych nieruchomości czy też wartościowych ruchomości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zbyt rygorystycznie ocenił przedstawione przez skarżącego okoliczności. Nie można uznać, że osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Na wspomnianą okoliczność skarżący przedłożył stosowne dokumenty z Powiatowego Urzędu Pracy oraz zeznania podatkowe potwierdzające stratę w prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący jest już w takim wieku, że na jego rodzicach - z którymi nadal zamieszkuje - nie ciąży już ustawowy obowiązek alimentacyjny, a zatem odwoływanie się do ich przychodów nie znajduje uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w tym przypadku, że skarżącemu należy przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie gdyż spełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w związku z art.197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.