I FZ 127/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 26/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 listopada 2024 r., nr 2401-IOV1.4103.57.2024.TS UNP: 2401-24-283956 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2021 r. do grudnia 2021 r. oraz od stycznia 2022 r. do marca 2022 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 26/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił S. J. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 12 listopada 2024 r., nr 2401-IOV1.4103.57.2024.TS UNP: 2401-24-283956 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2021 r. do grudnia 2021 r. oraz od stycznia 2022 r. do marca 2022 r. Sąd pierwszej instancji w motywach swojego postanowienia podkreślił, że do wniosku dołączone zostało zeznanie podatkowe Skarżącego za rok 2023, wykazujące stratę w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacja PIT/B za ww. rok, potwierdzająca dane z tego zeznania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji dokumenty wykazujące stratę nie mogą same w sobie przesądzać o wstrzymaniu wykonalności decyzji, nie obrazują one w sposób wyczerpujący sytuacji majątkowej podmiotu. W ocenie WSA brakowało dokumentacji, wskazującej np. na stan rachunków bankowych Skarżącego, czy też wysokość środków w kasie prowadzonej przez niego firmy, które przedstawiałyby kondycję finansową strony skarżącej, co uniemożliwia podjęcie rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący zaskarżył w całości powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 22 maja 2024 roku, znak: [...] oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymującej ją w mocy. Skarżący wskazał w uzasadnieniu zażalenia m.in., że zawiesiłem prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, ze względu na brak możliwości jej prowadzenia w związku zajęciem rachunku bankowego na skutek dokonania zabezpieczeń podatkowych przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego. Dodatkowo przedłożył zeznanie podatkowe za 2024 rok, który zakończył się dla niego stratą na poziomie 113.000 zł, zaś obecnie jest w trakcie rejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji z uwagi na to, że Strona nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Strona nie sprostała wskazanym wymogom. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie Skarżącego z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że Strona nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. Przypomnieć należy, że to w gestii Skarżącego, jako znającego dokładnie okoliczności z zakresu swojej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia Sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd pierwszej instancji. W tej sprawie WSA, opierając się na przedstawionej przez Skarżącego dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił wystarczającej dokumentacji źródłowej do precyzyjnej oceny aktualnej sytuacji materialnej i finansowej, istotnej z punktu widzenia oceny swojej sytuacji ekonomicznej, co szczegółowo opisał Sąd pierwszej instancji. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama dolegliwość, czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy więc uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego było przedstawienie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, w tym przedstawienie wystarczających dowodów popierających jego wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2