I FZ 123/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 315/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celo – Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 315/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: Sąd pierwszej instancji, WSA) odrzucił skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka, Skarżąca) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: Naczelnik UC-S) w [...] z dnia 19 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2017 r. W uzasadnieniu wyżej wskazanego postanowienia WSA podał, że zarządzeniem z 22 października 2021 r. pełnomocnik działający w imieniu Skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 18 509 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik dokonał wpłaty kwoty 1.850,90 zł i w piśmie z 4 listopada 2021 r. wyjaśnił, że w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu wynikającym z odmowy przyznania prawa pomocy co stanowi w jego ocenie pozbawienie go prawa do sądu uiścił wpis stanowiący 10% wzywanej opłaty. Tym samym dodał, że ogranicza zaskarżenie decyzji w niniejszej sprawie, wskazując że zaskarża ją w części, tj. 10 % i w tym zakresie wnosi o uchylenie oraz umorzenie postępowania albo o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Następnie zarządzeniem z 28 grudnia 2021 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany do wskazania czy decyzję Naczelnika UC-S w [...] z 19 marca 2021 r. zaskarża w całości, czy też w części, a w przypadku ograniczenia zaskarżenia należy podać w jakiej części ją zaskarża, w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania. Dodatkowo wezwanie zawierało pouczenie, że możliwe jest zaskarżenie w części, gdy rozstrzygnięcia decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji (elementy te mogą mieć samodzielny byt prawny), a treść wadliwego rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć. Wobec czego nieskuteczne jest ograniczenie skargi na ww. decyzję w odniesieniu do samodzielnie określonej części wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd pouczył także, że w przypadku braku odpowiedzi przyjmie, iż strona zaskarżyła decyzję w całości. Niniejsze wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 5 stycznia 2022 r., a termin na udzielenie odpowiedzi upływał 17 stycznia 2022 r. Skarżąca nie udzieliła na nie odpowiedzi w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym, pełnomocnik Skarżącej zarządzeniem z dnia 7 lutego 2022 r. został ponownie wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 16 658,10 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane w dniu 15 lutego 2022 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik Skarżącej złożył pismo w którym oświadczył, że reprezentowana przez niego spółka ogranicza złożoną skargę w zakresie w jakim odpowiedni co do wysokości jest uiszczony przez prezesa zarządu tejże spółki wpis. W ocenie Sądu pierwszej instancji to oświadczenie nie może odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Strona nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie z 28 grudnia 2021 r., a pomimo ponownego wezwania do uiszczenia wpisu zarządzeniem z 7 lutego 2022 r., należnego wpisu nie uiściła. Sąd w okolicznościach sprawy uznał, że wpis nie został uiszczony w pełnej wysokości pomimo prawidłowego wezwania, a skarga jako nieopłacona podlegała odrzuceniu. Spółka, wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 14 kwietnia 2022 r., zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego postanowienia, a polegający na ustaleniu, że Spółka nie uzupełniła braków formalnych złożonej w sprawie skargi, podczas gdy Spółka uiściła należną opłatę od złożonej skargi w zakresie złożonego w sprawie zaskarżenia decyzji, a ponadto określiła przedmiot zaskarżenia w złożonym piśmie procesowym; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 230 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i na tej podstawie odrzucenie złożonej w sprawie skargi, podczas gdy Spółka uiściła należną opłatę od złożonej skargi w zakresie złożonego w sprawie zaskarżenia decyzji, a ponadto określiła przedmiot zaskarżenia w złożonym piśmie procesowym. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i przyjęcie złożonej skargi do rozpoznania na rozprawie w zaskarżonym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach należny jest wpis stały. Z kolei zgodnie z art. 216 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. Wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Zgodnie z § 1 pkt 4 tegoż rozporządzenia, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi przy kwocie należności ponad 100.000 - 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Jak wynika z treści uzasadnienia zażalenia, Skarżący nie kwestionuje ustalenia, że od skargi złożonej w niniejszej sprawie należy pobrać wpis stosunkowy, albowiem zaskarżona decyzja ma charakter decyzji wymiarowej określającej należność pieniężną. Skarżący nie podważa również wysokości wyliczonego wpisu od skargi (wskazana przez Skarżącego na k. 59 akt sądowych wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 1.850.880 zł, czemu odpowiada wysokość wpisu sądowego w wysokości 18.509 zł). Pełnomocnik skarżącej Spółki powołuje się na okoliczność, że od długiego czasu Spółka nie prowadziła działalności gospodarczej, nie posiada majątku, a także nie miała środków do uiszczenia całości wpisu. Poza tym wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z wniosku Urzędu Skarbowego, które to podstawę stanowi skarżona decyzja w niniejszej sprawie. W jego ocenie już ta okoliczność uniemożliwia uiszczenia opłaty od skargi, gdyż każda dopłata podlega zajęciu na poczet należności w prowadzonym wobec Spółki postępowaniu egzekucyjnym wskazując jednocześnie, że w razie nieprzekazania kwoty na rzecz ww. postępowania egzekucyjnego każdy ze wspólników naraziłby się na zarzut popełnienia przestępstwa, tzw. działania na szkodę wierzyciela albo unikania postępowania egzekucyjnego. Kwestie te wykraczają jednak poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu nadmienia, że postanowieniem z 16 września 2021 r. w sprawie o sygn. I SPP/Bd 97/21 odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy, które to postanowienie zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z 12 października 2021 r. W tej sytuacji argumentacja zawarta w zażaleniu mogłaby być ewentualnie rozpatrywana w kontekście przesłanek z art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie jest to jednak przedmiotem postępowania na obecnym etapie sprawy. Pełnomocnik Skarżącej podnosi również, że wartość uiszczonej części wpisu odpowiada 10 % wartości opłaty do uiszczenia, do której Skarżąca została wezwana, w związku z czym zmodyfikował zakres zaskarżenia, wskazując że zaskarża decyzję Naczelnika UC-S w [...] z dnia 19.03.2021 r. w części – co do ustalonej przez organ kwoty podatku od towarów i usług za II kwartał 2017 r. – wynoszącej 185 088 zł. Przede wszystkim możliwe jest zaskarżenie decyzji w części gdy rozstrzygnięcie składa się z kilku elementów, z których każda mogłaby być przedmiotem roztrząśnięcia osobnej decyzji (elementy te mogą mieć samodzielny byt prawny), a treść wadliwego rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć (por. Wyrok WSA w Warszawie z 26.10.2010 r., II SA/Wa 755/10, LEX nr 755415). Ograniczenia skargi prezentowanego przez Skarżąca nie można uznać za prawidłowe ani tym bardziej skuteczne. Pełnomocnik reprezentujący Spółkę działa jako profesjonalista, a więc wymaga się od niego szczególnej staranności przy konstruowaniu poszczególnych elementów skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, kwestie takie jak prawidłowe formułowanie zakresu zaskarżenia wynikają z przepisów i zaskarżanej decyzji, a nie woli Skarżącego. Tak jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie jest rolą Sądu dowolne przyporządkowywanie procentowo wyrażonego ograniczenia przedmiotu zaskarżania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. było zasadne, skoro nawet po kilkukrotnym wezwaniu do uiszczenia wpisu, Spółka z tego obowiązku się nie wywiązała. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji