I FZ 122/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 152/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. s.c. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 21 grudnia 2023 r., nr 1001-IOV-3.4103.31.2022.41.U16.JT w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2018 i 2019 roku postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 152/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. s.c. (dalej: "spółka", "skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 21 grudnia 2023 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2018 i 2019 roku. Z przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, iż spółka w skardze zamieściła wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody spółce lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że nie posiada żadnych środków trwałych, jak również żadnych aktywnych rachunków bankowych, zaś jej wspólnicy nie dysponują żadnymi środkami finansowymi na pokrycie kwoty stanowiącej wartość przedmiotu. Celem zobrazowania trudnej sytuacji ekonomicznej spółki, do skargi załączono dokumenty w postaci ewidencji środków trwałych, tj. 26 serwerów obliczeniowych poddanych likwidacji, informacji o przekazaniu 26 sztuk zużytego sprzętu elektronicznego z 23 grudnia 2020 r. oraz wypowiedzenia przez spółkę umowy rachunku bankowego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji omówiwszy przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uznał, że spółka nie wykazała, iż zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania nałożonych na nią zobowiązań. W ocenie sądu w uzasadnieniu analizowanego wniosku ogólnikowo powołano się na subiektywne przekonanie o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i znacznej szkody sprowadzających się do rozwiązania przedmiotowej spółki, a w efekcie do pozbawienia wspólników źródła dochodu. Zdaniem sądu pierwszej instancji dołączona do wniosku dokumentacja, sprowadzająca się w istocie do trzech dokumentów była niewystarczająca do zweryfikowania, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście wywoła negatywne skutki dla skarżącej. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Do zażalenia spółka dołączyła PIT-36L za lata 2018- 2023 oraz PIT/B za lata 2018-2023 złożone przez wspólnika spółki M. M., oświadczenie M. M. oraz dwie umowy pożyczki bankowej tego wspólnika z 17 czerwca 2019 r. i z 21 czerwca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a.), co nie wpływa jednakże na to, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności P.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania spółce tego rodzaju ochrony. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji spółka przedłożyła dokumenty w postaci ewidencji środków trwałych, tj. 26 serwerów obliczeniowych poddanych likwidacji i przekazanych odbiorcy zużytego sprzętu elektronicznego, jak i dokumentu bankowego potwierdzającego wypowiedzenie przez spółkę umowy rachunku, jednakże zaniechano przedstawienia dodatkowych danych i dokumentów źródłowych w pełni obrazujących sytuację materialną spółki, jak i jej wspólników. Prawidło także sąd pierwszej instancji podniósł, iż odnośnie do twierdzeń, że M. M. spłaca kredyt związany z codziennym funkcjonowaniem i znajduje się na utrzymaniu żony, zaś P. M. posiada zajęcia komornicze i utrzymuje się z minimalnego wynagrodzenia, nie przedstawiono żadnej dokumentacji potwierdzającej ten stan rzeczy. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie spółki z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem sąd pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. Przypomnieć należy, że to w gestii spółki, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej oraz jej wspólników, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. W sformułowanym w niniejszej sprawie wniosku skarżąca nie wskazała, ani nie udokumentował w wystarczający sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem spółki środka ochrony tymczasowej. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia oraz załączona dokumentacja, bowiem NSA nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. W tej sprawie sąd pierwszej instancji, opierając się na dokumentach przedłożonych przez spółkę, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na marginesie NSA wskazuje, iż załączona dokumentacja dotyczy tylko jednego ze wspólników spółki, ponadto nie przedstawiono dokumentów dotyczących sytuacji materialnej drugiego ze wspólników potwierdzających okoliczności na które powoływano się we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.