I FZ 122/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 83/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w W. na decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 2 grudnia 2022 r., nr 308000-COP.4103.8.2020.51 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 83/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej L. sp. z o.o. w W. (dalej: spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 2 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w skardze na ww. decyzję spółka domagała się wstrzymania wykonania aktu, wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków polegających na uniemożliwieniu prowadzenia przez nią działalności, utracie kontrahentów i pracowników oraz generowaniu znacznych kosztów postępowań egzekucyjnych. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał argumentację prezentowaną we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji za niewystarczającą dla zastosowania art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa). W zażaleniu spółka wniosła o zmianę powyższego rozstrzygnięcia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez naruszenie: 1) art. 61 § 3 Ppsa w związku z art. 1 Ppsa polegające na: a) niezastosowaniu wskazanego przepisu w stanie faktycznym sprawy i niewstrzymanie wykonania decyzji, mimo że zostały spełnione i należycie umotywowane przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; b) uznaniu, że nie zostały wykazane przesłanki, gdyż przedmiotowy wniosek nie został należycie uzasadniony, podczas gdy wskazany przepis nie nakłada obowiązku "wykazania" (a tym samym udowodnienia) a jedynie uprawdopodobnienie, iż brak wstrzymania decyzji spowoduje np. takie skutki, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło: 2) art. 133 § 1 i art. 134 Ppsa polegające na poczynieniu przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych przyjętych na podstawie akt sprawy za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to w szczególności poprzez: a) błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie przedmiotowej decyzji wiązać się będzie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; b) błędne ustalenie, że przesłanki wskazane w uzasadnieniu oddalonego wniosku, które uzasadniają interes prawny skarżącego we wstrzymaniu wykonania przedmiotowej decyzji wynikają wyłącznie z twierdzeń strony skarżącej - podczas gdy: - twierdzenia te skarżący opiera na faktach notoryjnych; - Sąd w sytuacji stwierdzenia braków we wniosku polegających na niepowołaniu, w ocenie Sądu, okoliczności które wskazywałyby na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki winien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku w trybie przewidzianym art. 49 § 1 Ppsa; - dopuszczalne jest uwzględnienie wniosku niezawierającego dodatkowej argumentacji wnioskodawcy (skarżącego) przez Sąd; c) błędne ustalenie, że Sąd rozpoznając wniosek bierze pod uwagę wyłącznie okoliczności w nim wskazane, kiedy w rzeczywistości Sąd zobowiązany jest badać wszelkie okoliczności i dokumenty znane Sądowi z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 Ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze za ugruntowany należy uznać pogląd - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - kładący nacisk na obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zawierać opis konkretnych okoliczności decydujących o potrzebie wstrzymania wykonania aktu, zaś prezentowana argumentacja powinna mieć wsparcie w przedłożonym materiale źródłowym. Podstawy udzielenia tymczasowej ochrony sądowej nie mogą stanowić jedynie hasłowo powoływane skutki wykonania decyzji podatkowej (ze swej istoty dolegliwe dla podatnika), nie poparte jakimikolwiek konkretnymi danymi, twierdzeniami czy dokumentacją, pozwalającymi ocenić rzeczywiste zagrożenie płynące z zapłaty określonej kwoty w kontekście przesłanek zawartych w art. 61 § 3 Ppsa. W świetle powyższych uwag jako prawidłowe należało ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym ogólnikowe powoływanie się przez skarżącego na istnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie było wystarczające dla zastosowania ochrony, o jakiej mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Wbrew bowiem sugestiom autora zażalenia, podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał należytego uzasadnienia zgłoszonego żądania, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Zasady orzekania na podstawie akt sprawy, czy też niezwiązania granicami skargi (art. 133 § 1, art. 134 § 1 Ppsa) nie zwalniają wnioskodawcy z obowiązku uprawdopodobnienia konkretnych podstaw zastosowania tymczasowej ochrony sądowej w danej sprawie i nie usprawiedliwiają forsowanych w zażaleniu tez o powinności dokonywania przez sąd analizy sytuacji majątkowej skarżącej np. na podstawie danych gospodarczych dotyczących spółki dostępnych na stronach internetowych (s. 5 zażalenia). Samo hasłowe powoływanie się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków wobec niemożności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, utraty klientów i pracowników, a także wskazywanie na wadliwość decyzji podatkowej wydanej w tej sprawie lub innych sprawach dotyczących skarżącej nie mogły stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W kontrolowanym postanowieniu trafnie dostrzeżono, że prezentowana przez stronę argumentacja była niewystarczająca dla uwzględnienia złożonego wniosku wobec nieprzedłożenia przez stronę jakichkolwiek dokumentów czy danych mogących obrazować rzeczywistą kondycję majątkową spółki. Za całkowicie chybione należało również uznać stanowisko strony akcentujące obowiązek wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku w trybie art. 49 § 1 Ppsa. Powołany przepis odnosi się bowiem do braków formalnych pisma (tj. braków uniemożliwiających nadanie pismu dalszego biegu) i nie dotyczy merytorycznej treści wniosku, co zresztą szczegółowo wyjaśniano skarżącej na kanwie innej sprawy spółki dotyczącej wstrzymania wykonania decyzji podatkowej (zob. postanowienie NSA z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt I FZ 113/21; CBOSA). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.