I FZ 115/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 865/24 o odmowie wstrzymania wykonania [zaskarżonej] decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr 1201-IEW-1[1].4253.9.2024.24 w przedmiocie określenia oraz zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2019 r. wraz z odsetkami postanawia: oddalić zażalenie.

1. J. P. (dalej: Skarżący) zażaleniem z dnia 17 lutego 2025 r. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 865/24. Zaskarżonym postanowieniem Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), po rozpoznaniu "wniosku J. P. o wstrzymanie wykonania decyzji" postanowił "odmówić wstrzymania wykonania decyzji" w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 27 sierpnia 2024 r. w przedmiocie określenia oraz zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2019 r. wraz z odsetkami. Mimo nieprecyzyjnego wyrażenia przez Sąd pierwszej instancji w sentencji wydanego postanowienia formuły rozstrzygnięcia, bo Sąd nie podał co do jakiej konkretnie decyzji odmawia wstrzymania jej wykonania, jak również niepełnego wskazania w tej sentencji jakiej decyzji dotyczył rozpoznany przez Sąd wniosek Skarżącego - co świadczyło o niejasnej/budzącej wątpliwości redakcji sentencji postanowienia - przyjąć należało, że wspomniana odmowa odnosiła się do decyzji Dyrektora IAS z dnia 27 sierpnia 2014 r., czyli zaskarżonej decyzji. W skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne Strona wnosiła bowiem na podstawie art. 61 ust. 3 P.p.s.a. (powinno być: "art. 61 § 3" P.p.s.a. - przyp. NSA) wprost o "wstrzymanie wykonania zaskarżonej Decyzji w całości" (k. 4 akt sądowych), a innego wniosku w tej materii akta nie zawierały. Stosownie do tego potraktowane więc zostało rzeczone postanowienie w postępowaniu zażaleniowym. 2. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w uzasadnieniu wniosku o ochronę tymczasową Skarżący twierdził, że zabezpieczenie majątku stanowi dla niego znaczne utrudnienie, gdyż jest osobą w podeszłym wieku, utrzymującą się ze świadczenia wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS). Zabezpieczenie pozbawia go możliwości dysponowania mieniem i powoduje utratę płynności finansowej, co z kolei może nieść dalsze konsekwencje, których skutek będzie trudny do odwrócenia. W takim stanie rzeczy odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji motywował tym, że: - złożony wniosek nie został dostatecznie uzasadniony, gdyż Skarżący (mimo że był reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego) nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji objętej skargą spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków; - nadto z akt sprawy nie wynikało, aby w tym przypadku zachodziły przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd odnotował również, że: - świadczenie wypłacane przez ZUS, które jest źródłem przychodu Skarżącego, za 2022 r. wyniosło 45.660,42 zł, przy czym jego stan majątkowy obejmuje także kilkanaście samochodów i kilka nieruchomości; - skoro Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej sierpniu 2023 r., to nie ma podstaw do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w zakresie jego płynności finansowej. 3. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zdaniem Skarżącego postanowienie odmowne wydano z naruszeniem art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący ponowił treść wniosku, a dodatkowo powołał się na swój podeszły wiek, choroby i zakończenie działalności zawodowej. Jego zdaniem zbycie nieruchomości jest skutkiem trudnym do odwrócenia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji nie naruszało prawa. 4.2. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji czy postanowienia. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. "Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.". Sąd administracyjny wydaje postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w razie zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. 4.3. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, że w analizowanym tu przypadku nie zachodziły przesłanki pozytywne objęte art. 61 § 3 P.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należało, że przedmiotem skargi nie była decyzja wymiarowa, lecz decyzja o zabezpieczeniu (która z mocy prawa ma rygor natychmiastowej wykonalności - tak art. 239c Ordynacji podatkowej). W związku z tym konsekwencją takiej decyzji nie będzie egzekucja świadczenia, a jedynie jego zabezpieczenie. Obawa Skarżącego o skutek zbycia nieruchomości była więc na gruncie tej sprawy co najmniej przedwczesna. Takie niebezpieczeństwo bowiem nie mogło tu w ogóle zachodzić. Udzielenia ochrony tymczasowej nie uzasadniały też takie dane jak wiek Skarżącego, jego stan zdrowia czy zakończenie aktywności zawodowej. Wymienione okoliczności przecież już wystąpiły (niezależnie od losów zaskarżonej decyzji) i choć niewątpliwie kształtują sytuację osobistą i majątkową Skarżącego, to nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Przesłanki przemawiające na rzecz wstrzymania wykonania decyzji odnoszą się bowiem do takich okoliczności/skutków negatywnych, które miałyby dopiero powstać gdyby doszło do wykonania decyzji o zabezpieczeniu (a nie tego co już wcześniej istnieje, niezależnie od wykonania decyzji). Z kolei z natury rzeczy zabezpieczenie majątku podatnika stanowić może uciążliwość, na którą wskazywał Skarżący, ale jest to typowy, a nie nadzwyczajny, skutek wykonania decyzji o zabezpieczeniu. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w przypadku wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego w efekcie kontroli sądowej. 4.4. Podkreślić wypadało i to, że Skarżący powołał się tylko na ogólnikowo ujęte skutki zaskarżonej decyzji bez odniesienia ich do udokumentowanych konkretów jego sytuacji. Tymczasem sąd administracyjny oceniając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie działa w tym obszarze z urzędu, dlatego istotne jest należyte umotywowanie wniosku przez stronę postępowania. Tego zaś w niniejszej sprawie zabrakło. Wobec powyższego, stwierdzić należało, że zarówno we wniosku analizowanym przez Sąd pierwszej instancji na tle akt sprawy, jak i w zażaleniu nie wykazano, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji o zabezpieczeniu. 4.5. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.