I FZ 112/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1044/22 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lipca 2022 r. nr 2201-IOV-3.4103.2-24.2022/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2015 r. do grudnia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1044/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie W. K. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie tego sądu z 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1044/22, odrzucające zażalenie skarżącego na postanowienie tego sądu z 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1044/22, odrzucające skargę skarżącego, na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 11 lipca 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2015 r. do grudnia 2016 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z 4 lipca 2023 r. wezwano opiekuna prawnego skarżącego J. K. do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 31 maja 2023 r., poprzez złożenie własnoręcznie podpisanego odpisu tego pisma procesowego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponadto, zarządzeniem z tego samego dnia sąd zobowiązał opiekuna prawnego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych zażalenia, opiekun prawny skarżącego złożył odpis zażalenia z 20 czerwca 2023 r. z własnoręcznym podpisem oraz wniósł o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Zarządzeniem z 5 października 2023 r. sygn. akt I SPP/Gd 155/23 Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 13 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z 22 listopada 2023 r. opiekun prawny skarżącego został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 lipca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100,00 zł wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi (winno być zażalenia – przyp. NSA). Powyższe wezwanie zostało doręczone opiekunowi prawnemu skarżącego 21 grudnia 2023 r. Strona nie uzupełniła braku fiskalnego zażalenia, do usunięcia którego została wezwana. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 28 grudnia 2023 r. Wskazując na treść art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "P.p.s.a.") sąd pierwszej instancji zauważył, iż nieuiszczenie wpisu sądowego na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, jest obwarowane rygorem odrzucenia zażalenia, który dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do doręczonego jej wezwania. Sąd zaznaczył, że strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia i pouczona o skutkach niezastosowania się do tego wezwania. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do wniesienia wpisu została skutecznie doręczona opiekunowi prawnemu skarżącego 21 grudnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro zakreślony siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia upływał 28 grudnia 2023 r., a strona w zakreślonym terminie nie uzupełniła powyższego braku, to ziściła się przesłanka do odrzucenia wniesionego w niniejszej sprawie zażalenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia opiekun prawny skarżącego wskazał na sytuację zdrowotną skarżącego oraz powołał się na trudną sytuację finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla strony, jest ona wzywana do uiszczenia należnego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09; z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10; z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15; z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18; z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FZ 93/22; z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II FZ 51/22; opubl. CBOSA). Innymi słowy złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 635/10; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 194/11; opubl. CBOSA). Podkreślenia wymaga, że skarżący w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu od zażalenia. Odrzucenie zażalenia przez sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym, jak opiekun prawny skarżącego został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem, wobec nieopłacenia zażalenia przez skarżącego w siedmiodniowym terminie od daty doręczenia zarządzenia, odrzucił zażalenie na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Jak wynika z treści uzasadnienia zażalenia, skarżący powołuje się na okoliczności związane trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Kwestie te jednak wykraczają poza prawne i faktyczne ramy postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie stanowi kontrolę instancyjną wyłącznie legalności orzeczenia, na mocy którego odrzucono zażalenie. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.