I FZ 110/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 895/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 października 2017 r. w sprawie I SA/Gd 895/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 23 marca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów. Sąd I instancji wyjaśnił, że opisana wyżej decyzja organu podatkowego została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej 3 kwietnia 2017 r., termin do wniesienia skargi upłynął 4 maja 2017 r., a skargę wniesiono 10 maja 2017 r. Pismem z 8 września 2017 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy. Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na młody wiek oraz brak doświadczenia prawniczego ustanowiła swojego ojca pełnomocnikiem do reprezentowania w sprawie. Nie mając wiedzy co do zasad obliczania terminów procesowych pełnomocnik Skarżącej zwrócił się o pomoc do radcy prawnego, który - działając w mylnym przekonaniu, że doręczenie decyzji organu odwoławczego Podatnikowi nastąpiło 12 kwietnia 2017 r. - poinstruował pełnomocnika Skarżącej, że termin do wniesienia przedmiotowej skargi upływa 12 maja 2017 r. W konsekwencji, nie znając treści art. 83 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jak również art. 110 k.c., pełnomocnik Skarżącej błędnie przyjął, że przy obliczaniu terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uwzględnia się dni wolnych od pracy, a wnosząc skargę 10 maja 2017 r. nie miał świadomości, że nie zachował ustawowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. WSA w Gdańsku stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Strony, wskazując przy tym na okoliczności świadczące o niedochowaniu należytej staranności zarówno przez Skarżącą, jak i jej pełnomocnika. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia wniosku, termin do wniesienia skargi ustalony został błędnie na skutek niewłaściwego ustalenia początku jego biegu, co jest związane z doręczeniem skarżonej decyzji. Sąd uznał, że błędne przekonanie pełnomocnika Strony o dacie doręczenia decyzji, jak i nieznajomość przepisów dotyczących biegu terminów, nie mogą wyłączać braku winy Strony w spóźnionym wniesieniu skargi. Na aprobatę - zdaniem Sądu - nie zasługuje też argumentacja Strony odnośnie instrukcji poczynionych przez radcę prawnego, do którego pełnomocnik Strony zwrócił się po pomoc przy redagowaniu i wnoszeniu przedmiotowej skargi. Sąd wskazał, że z przedłożonej z wnioskiem korespondencji mailowej wynika, że radca prawny poinformował pełnomocnika Strony, że termin do wniesienia skargi upływa 12 maja 2017 r. przy założeniu, że doręczenie decyzji miało miejsce 12 kwietnia 2017 r. Założenie to było błędne, o czym pełnomocnik Strony powinien wiedzieć, ponieważ to jemu doręczona została przedmiotowa decyzja. W ocenie Sądu, należycie dbający o interes reprezentowanej Strony pełnomocnik, znając rzeczywistą datę doręczenia decyzji, powinien zatem dostrzec, że tak ustalony termin oparty został na błędnym założeniu, co może wpływać na jego prawidłowość. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, iż korespondencja z radcą prawnym, na którą powołano się we wniosku o przywrócenie terminu, była prowadzona już po upływie przedmiotowego terminu, tj. 9 czerwca 2017 r. W zażaleniu Strona wniosła o uchylenie opisanego wyżej postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła przy tym Sądowi I instancji: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na przyjęciu, iż radca prawny działał w przekonaniu, iż początkiem biegu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 23 marca 2017 r. wydaną w sprawie nr [...] był 12 kwietnia 2017 r., podczas, gdy miał on świadomość, że ww. decyzja została pełnomocnikowi Skarżącej doręczona 3 kwietnia 2017 r., o czym został poinformowany wprost i tym samym miał świadomość, że termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego upływał z dniem 3 maja 2017 r.; - naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., polegające na bezzasadnym przyjęciu, że uchybienie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 23 marca 2017 r. nastąpiło z winy Skarżącej. Do zażalenia Strona dołączyła wydruk z wiadomości e-mail z 12 kwietnia 2017 r. wysłanej przez pełnomocnika Strony - A. C. do radcy prawnego B. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy się bowiem zgodzić z Sądem I instancji co do tego, że Strona we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała, iż uchybienie terminowi do złożenia skargi na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nie nastąpiło bez winy tejże Strony. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOIS). W sytuacji zatem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe rozważania za trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, sprowadzające się do przyjęcia, że nieznajomość przepisów prawa dotyczących liczenia terminów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi po stronie pełnomocnika Skarżącej nie jest okolicznością wyłączającą winę Skarżącej w nieterminowym złożeniu skargi na decyzję podatkową. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że Strona (jej pełnomocnik) została pouczona o sposobie i terminie wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Pouczenie to było sformułowane w jasny i zrozumiały sposób, w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do jego treści Strona (jej pełnomocnik) mogła zwrócić się do Sądu o ich wyjaśnienie - z akt sprawy nie wynika przy tym, aby z możliwości tej skorzystała. Wprawdzie pełnomocnik Strony zwrócił się do osoby trzeciej, będącej radcą prawnym, o pomoc prawną w prowadzeniu sprawy. Fakt, że osoba ta wprowadziła pełnomocnika Skarżącej w błąd w zakresie prawidłowego sposobu procedowania w niniejszej sprawie nie uwalnia jednakże Strony od odpowiedzialności za nieterminowe złożenie skargi na decyzję podatkową. Z przedłożonego do akt sprawy wraz z zażaleniem wydruku wiadomości e-mail wynika, że 12 kwietnia 2017 r. pełnomocnik Skarżącej zwrócił się mailowo do radcy prawnego B. W. z informacją, iż 3 kwietnia 2012 r. doręczono mu decyzję ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, a także z prośbą o wskazówki co do dalszego procedowania w sprawie, załączając przedmiotową decyzję w formacie jpg. Powyższe wskazuje wprawdzie, że pełnomocnik Skarżącej w sposób prawidłowy poinformował radcę prawnego, z usług którego korzystał, o terminie doręczenia ostatecznej decyzji podatkowej, jednakże okoliczność ta nie podważa w żaden sposób stanowiska Sądu I instancji odnośnie niezachowania przez tegoż pełnomocnika należytej staranności w ramach niniejszej sprawy. Za staranne, w okolicznościach tej sprawy, nie można bowiem uznać takiego działania pełnomocnika Skarżącej, który - znając datę doręczenia decyzji podatkowej i będąc prawidłowo pouczony o terminie jej zaskarżenia - w żaden sposób nie monitoruje biegu tego terminu, poprzestając na stwierdzeniu, że ma pełne zaufanie do radcy prawnego, z którym współpracował. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny raz jeszcze podkreśla, że na równi z zawinieniem strony w uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności procesowej traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw. W sytuacji zatem, gdy w niniejszej sprawie Skarżąca ustanowiła pełnomocnika, który działając w zaufaniu do osoby trzeciej w sposób nieterminowy wniósł skargę na decyzję organu podatkowego, stwierdzić trzeba, że to Skarżącą obciążają skutki zarówno nieprofesjonalnego działania osoby trzeciej, z którą nawiązał współpracę pełnomocnik Skarżącej, a która wprowadziła w błąd tegoż pełnomocnika co do daty upływu terminu do wniesienia skargi, jak i nieznajomości przepisów prawa przez jej pełnomocnika i jego nienależytej staranności, wyrażającej się - jak już wcześniej wskazano - w tym, iż poprzestając na korespondencji mailowej z 12 kwietnia 2017 r., nie monitorował w żaden sposób przedmiotowej sprawy (nie wynika to z akt tejże sprawy). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku odpowiada prawu - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.