I FZ 101/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 852/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr 2201-IOV-3.4103.512 do 521.2023/10/05 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2019 r. do czerwca 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 31 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 852/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. D. (dalej: "Skarżąca", "Strona") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r., nr 2201-IOV-3.4103.512 do 521.2023/10/05 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2019 r. do czerwca 2020 r. Sąd pierwszej instancji w motywach swojego postanowienia podkreślił, że Strona nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji, zaś obowiązkiem wnioskodawcy było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Strona nie przedstawiła również jakiejkolwiek argumentacji i dokumentów obrazujących dokonanie oceny przez WSA sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącej. Pełnomocnik Skarżącej pismem z 29 października 2024 r., które dotarło do WSA w dniu 4 listopada 2024 r. wskazał, iż średnie miesięczne dochody Strony wynoszą 3.719,44 zł netto, ponadto Skarżąca samotnie wychowuje córkę w wieku 13 lat, na którą otrzymuje alimenty w wysokości 1.300 zł. Pełnomocnik wskazał również, że przeciętne miesięczne wydatki wg. GUS dla gospodarstwa 2 osobowego wynoszą 3.272 zł. Na poparcie powyższego załączył do akt sprawy kserokopie potwierdzeń wykonania przelewów oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. o ograniczeniu władzy rodzicielskiej. W zażaleniu na powyższe postanowienie, pełnomocnik Skarżącej wniósł o zmianę przedmiotowego postanowienia poprzez wstrzymanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r., nr 2201-IOV-3.4103.512 do 521.2023/10/05. W uzasadnieniu wskazał jedynie, że przedmiotowe postanowienie niejako "rozminęło się" z pismem pełnomocnika, do którego załączono dokumenty uprawdopodabniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji z uwagi na to, że Strona nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącej tego rodzaju ochrony. Strona nie sprostała wskazanym wymogom. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie pełnomocnika Skarżącej z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem WSA, że Strona nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. Przypomnieć należy, że to w gestii Skarżącej, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu swojej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Analizując zaś wniosek złożony przez pełnomocnika Skarżącej w tej sprawie, należy zauważyć, że nie zawiera on uzasadnienia pozwalającego uznać, że zaistniały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wskazujące na zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się jedynie do wskazania, że Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie nauczyciela w szkole podstawowej oraz ma na utrzymaniu córkę i nie ma majątku na pokrycie spornych kwot. Tymczasem jak wskazano powyżej uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61). Tym samym argumentacja Skarżącej, sugerująca daleko idące skutki, w tym niewypłacalność, czy zagrożenie bytu jej oraz jej córki, nie została poparta żadnymi dokumentami, a w konsekwencji nie zyskała aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama dolegliwość, czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA słusznie wskazał, że uzasadnienie, takie jak w omawianym wniosku, żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia dokonania jego merytorycznej oceny. Nie zawiera ono bowiem żadnych informacji o możliwościach finansowych i majątkowych Skarżącej. Wskazać również należy, że WSA na moment wydawania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie dysponował załączoną przez pełnomocnika Strony dopiero do pisma z 29 października 2024 roku dokumentacją, której nawet nie poświadczył za zgodność z oryginałem. Pełnomocnik strony mógł wskazać choćby kwoty z przedmiotowego pisma we wniosku o wstrzymanie, czego również nie wykonał. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżąca, wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymaga się wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy, niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem. Taki pełnomocnik powinien wiedzieć, jakie są skutki braku wskazania konkretnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu oraz braku poparcia twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji stosownymi dokumentami źródłowymi. Wiedza ta z pewnością była i jest znana pełnomocnikowi Skarżącej. Ponadto pełnomocnik Strony nie był związany datą wniesienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i mógł złożyć przedmiotowy wniosek dopiero w momencie dysponowania odpowiednią wiedzą w zakresie możliwości finansowych strony skarżącej, a także kiedy zgromadzi dokumenty na ich potwierdzenie. W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy więc uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem pełnomocnika Skarżącej było przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, w tym przedstawienie wystarczających dowodów popierających jej wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 5