I FZ 100/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. K. wniesionego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1445/21 wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr 1401-IOV-5.4103.214.2019.IK.EO w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 16 listopada 2021 r. Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała skarżącego U. K. (dalej: skarżący, podatnik) do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100.000 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 535 ze zm.), w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zażaleniu na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że wpis od zażalenia jest należny, mimo że do dnia wydania zarządzenia nie został rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości, alternatywnie o uchylenie zarządzenia w całości z uwagi na złożony wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie posiada żadnego majątku, utrzymuje go matka (będąca na emeryturze). W przypadku nieprzychylenia się do wniosku, zostanie on pozbawiony prawa do sądu, które ma zagwarantowane konstytucyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie podniesiono w nim zarzutów, które mogłyby podważać zasadność zakwestionowanego zarządzenia. Wyjaśnić należy, że zaskarżone zarządzenie znajduje podstawę w obowiązujących przepisach. Przewodnicząca Wydziału zastosowała w sposób prawidłowy normy proceduralne określone w art. 220 § 1 P.p.s.a. – skarżący został skutecznie wezwany do uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi. Także wysokość wpisu od zażalenia określona została w prawidłowej wysokości, zgodnie z treścią § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Dodatkowo, w sprawie nie zachodzi żaden z wyjątków od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania oraz sprawa nie należy do kategorii objętych ustawowym zwolnieniem, określonym w art. 239 i następnych P.p.s.a. Co więcej, w niniejszej sprawie skarżący kilkukrotnie (lecz bezskutecznie) wnosił o przyznanie mu prawa pomocy, a WSA wydawał w tej sprawie stosowne rozstrzygnięcia. I tak: zarządzeniem z dnia 16 lipca 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 339/21 referendarz sądowy WSA w Warszawie pozostawił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ze względu na braki formalne wniosku (w tym brak podpisu), a zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 339/21; następnie postanowieniem z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 497/21 referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy (brak udokumentowania sytuacji materialnej strony), a postanowienie to WSA w Warszawie utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 497/21; wreszcie postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 640/21 referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 27 września 2021 r. (brak wykazania zmiany okoliczności sprawy – art. 165 P.p.s.a.), a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 640/21. Wbrew twierdzeniom strony, w dniu wydania zaskarżonego zarządzenia (16 listopada 2021 r.) była już zatem prawomocnie rozstrzygnięta sprawa przyznania stronie prawa pomocy. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu. Z tych też względów nie są zasadne zarzuty skarżącego podniesione w zażaleniu, które w istocie stanowią jedynie polemikę z zaskarżonym zarządzeniem, jak i z ustaleniami poczynionymi wcześniej, na podstawie których sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Tymczasem poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje zagadnienie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, które skądinąd prawomocnie już przesądzone. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone zarządzenie odpowiada przepisom obowiązującego prawa zarówno co do zasady, jak również co do wysokości. Wbrew zarzutom sformułowanym w zażaleniu kwestionowane zarządzenie nie uchybiało uprawnieniom procesowym skarżącego w zakresie możności skorzystania z uprawnień procesowych. Uprawnienia procesowe stron postępowania nie mają charakteru absolutnego i mogą podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom, w tym wymogom proceduralnym tworzącym zasady przeprowadzania spraw sądowoadministracyjnych w postaci uiszczania wpisów sądowych od pism procesowych. Nie do zaakceptowania jest stanowisko, że w przypadku złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu traci moc prawną, a czas na dokonanie takiej czynności ulega automatycznie wydłużeniu. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność - strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.