I FSK 956/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Weronika Kaszuba, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 692/20 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 1 września 2020 r. nr 3001-IOV1.4103.81.2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o.o. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 3 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Po 692/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T. sp. z o.o. w P. (dalej: "Skarżący", "Spółka", "Strona") na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: "DIAS") z 1 września 2020 r. nr 3001-IOV1.4103.81.2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Poznaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz Skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi podczas, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez DIAS następujących przepisów: 1) art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p.") i art. 187 § 1 poprzez uznanie, że postanowienie Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej: NWUCS, organ I instancji) z dnia 15 lipca 2020 r. znak sprawy 398000-CAR2.4020.138.2020 zostało doręczone adresatowi, a Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, 2) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. polegające na błędnym przyjęciu, w sposób sprzeczny z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, że w niniejszej sprawie Skarżący może wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, 3) art. 119zv § 1 i art. 119zw § 1 O.p. polegające na przedłużeniu blokady rachunków bankowych których posiadaczem jest Skarżący kasacyjnie pomimo tego, że w sprawie brak jest jakichkolwiek podejrzeń co do możliwości wykorzystywania przez Skarżącego kasacyjnie działalności banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego. 2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od Strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. 3.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). 3.3. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 151 O.p. Skarżący wskazał, że jego siedziba znajduje się w mieszkaniu. W analizowanej sprawie organ I instancji doręczył postanowienie z 15 lipca 2020 r. za pośrednictwem operatora pocztowego osobie o nazwisku M. P. (powyższe zostało ustalone w siedzibie organu II instancji w dniu 16 września 2020 r. przez pełnomocnika podczas analizy akt sprawy organu podatkowego). Ww. osoba nie jest podmiotem wskazanym w ww. art. 151 O.p. W konsekwencji powyższego, uznać należy, iż w niniejszej sytuacji nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia organu I instancji. 3.4. Przystępując do oceny zasadności stanowiska Skarżącego należy podkreślić, że obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie doręczeń zgodnie z wymogami Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa różnicuje sposoby doręczania korespondencji osobom fizycznym i osobom prawnym. Podstawowa regulacja dotycząca osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej zamieszczona została w art. 151 § 1 O.p., zgodnie z którym "osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.". Zatem w przypadku osób prawnych doręczanie pism może odbywać się w dwóch równorzędnych miejscach (według wyboru organu podatkowego, o ile oba te adresy się nie pokrywają), przy czym w chwili doręczania decyzji organu pierwszej instancji mogło ono nastąpić jedynie do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1181/16, opubl. CBOSA). 3.5. Na gruncie przytoczonego przepisu art. 151 § 1 O.p., powszechną akceptację w orzecznictwie zyskał pogląd, że jeżeli pod adresem spółki została odebrana skierowana do niej korespondencja, to na spółce ciąży obowiązek wykazania, że powyższy dowód doręczenia nie potwierdza tego faktu oraz że obowiązkiem osoby prawnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by w jej siedzibie dokonywała tego osoba upoważniona (m.in. wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1665/15, wyrok WSA w Białymstoku z 19 września 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 437/17, wyrok WSA w Opolu z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 472/17; opubl. CBOSA). W judykaturze podkreśla się przy tym, jak słusznie wskazał w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji, że listonosz nie ma obowiązku legitymowania osoby, której doręcza pismo przeznaczone dla osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności. 3.6. W przedmiotowej sprawie nie ma sporu, co do tego, że przesyłka zawierająca postanowienie Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 15 lipca 2020 r. została doręczona w miejscu wskazanym jako siedziba Skarżącego. Nieskuteczność doręczenia jest natomiast wywodzona przez Skarżącego z faktu odbioru przesyłki przez M. P. w siedzibie spółki, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru zawarte w aktach. Należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że obowiązkiem osoby prawnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by w jej siedzibie dokonywała odbioru osoba upoważniona. W sytuacji gdy pod adresem Spółki została odebrana skierowana do niej korespondencja, to na Spółce, ciąży obowiązek wykazania, że powyższy dowód doręczenia nie potwierdza tego faktu. W przedmiotowej sprawie Skarżący podaje jedynie enigmatycznie, że M. P. jest osobą, które nie jest związana ze Spółką, przy czym odnotować należy, że na potwierdzeniu odbioru przy nazwisku ww. osoby znajduje się adnotacja "z up.". Nie wyjaśnia przy tym z jakiego powodu osoba ta znajdowała się w lokalu wskazanym jako siedziba i odebrała kierowaną do Spółki korespondencję. Nie jest przy tym wiarygodne twierdzenie, że osoba znajdująca się w siedzibie spółki, przyjmująca korespondencję i przekazująca ją władzom Spółki, jest dla Strony osobą obcą i nieznaną. Podkreślić także należy, że składając zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji, Spółka nie kwestionowała prawidłowości doręczenie tego postanowienia. Dopiero po wydaniu przez DIAS postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na etapie wniesienia skargi zakwestionowała skuteczność jego doręczenia. 3.7. Mając na uwadze powyższe w realiach przedmiotowej sprawy należy uznać, że jeżeli dana osoba przebywała w miejscu siedziby Spółki i nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest uprawniona do odbioru korespondencji, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Nadto podkreślić należy, że do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne oddzielne upoważnienie do reprezentowania spółki. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 151 § 1 O.p. 3.8. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, iż omawiana sprawa dotyczy wyłącznie kwestii procesowej dlatego zarówno DIAS jak i Sąd pierwszej instancji nie oceniały zasadności przedłużenia blokady rachunków bankowych, których posiadaczem jest Skarżący. Stąd w niniejszej sprawie ocena zasadności naruszenia przepisów stanowiących podstawę dokonania blokad rachunków bankowych Spółki jest bezprzedmiotowa. 4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy. E. Olechniewicz M. Olejnik M. Golecki