I FSK 882/20

P O S T A N O W E N I E Dnia 20 sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku P. M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 89/19 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2013 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

1. Wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 89/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. M. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 5 listopada 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 20103 r. (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że zostało wszczęte wobec niego postępowanie egzekucyjne i jest ono prowadzone z wynagrodzenia za pracę, które stanowi jedyne jego źródło utrzymania oraz z bieżącego rachunku bankowego. Skarżący wskazał, że organ egzekwuje z przedmiotowego wynagrodzenia 50%, a biorąc pod uwagę koszty utrzymania skarżącego oraz jego rodziny, wynagrodzenie w postaci 50% nie pokrywa kosztów podstawowego utrzymania. Skarżący wskutek prowadzonej egzekucji nie ma możliwości zapewnienia sobie oraz rodzinie podstawowego bytu i kosztów utrzymania. Jednocześnie skarżący podał, że względnie stabilna sytuacja finansowa tworzy optymalne środowisko, do wykonywania należycie pracy, natomiast aktualna, skrajnie wyniszczająca sytuacja finansowa i osobista powstała na skutek wykonania decyzji, powoduje problemy mentalne i motywacyjne u Skarżącego, które są zauważalne również przez pracodawcę. Dalsze wykonanie decyzji doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci utraty pracy przez Skarżącego, skonfliktowanie rodziny jak i uniemożliwienie zapewnienia jej podstawowych potrzeb, których wymaga w szczególności małoletnie dziecko w okresie rozwoju psychofizycznego. Skarżący do wniosku nie dołączył żadnych dokumentów. Częściowa dokumentacja obrazująca sytuację finansową skarżącego została jednak nadesłana do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze. zm., dalej p.p.s.a.), według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. 3.2. Przesłanki wstrzymania przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe zostały wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2007 r., sygn. akt II OZ 1198/07, dostępne w CBOSA). Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa obowiązek wykazania konkretnych okoliczności pozwalających ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinien on zatem w sposób wnikliwy uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, przedstawiając spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, tak by przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek i zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. 3.3. Pokreślił także trzeba, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13). 3.4. Należy zauważyć, że skarżący w złożonym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczył się wyłącznie do ogólnikowego wskazania, że wykonanie decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę. Tymczasem wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji i jego uzasadnienie powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości), pozwalających przyjąć, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Innymi słowo skarżący powinien należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Odnosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym do uzasadnienia zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podkreślić należy, że wskazywana przez skarżącego sytuacja finansowa a także stan finansowy jego rodziny, nie jest w tym przypadku wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tymi przesłankami są bowiem zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem tej decyzji. Egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z 11 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 402/16 zgodnie, z którym trudna sytuacja materialna strony może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, ale nie jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania danego aktu administracyjnego. 3.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.