I FSK 835/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 601/19 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 6 czerwca 2019 r. nr 1401-IOV-1.4103.1.2017.TW w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. postanawia: 1) znieść postępowanie kasacyjne w całości, 2) umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 601/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. sp. z o.o. (dalej "spółka" lub "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 6 czerwca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. i uchylił zaskarżoną decyzję. Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną. Postanowieniem z 29 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W toku postępowania kasacyjnego sąd z urzędu powziął bowiem informację, że zarząd spółki jest nieobsadzony, co uniemożliwia jej działanie w zainicjowanym przez organ postępowaniu sądowoadministracyjnym. Następnie pismem z 14 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 1 p.p.s.a., wezwał organ (jako podmiot, który zainicjował postępowanie kasacyjne w sprawie) do podjęcia czynności mających na celu uzupełnienie braku w składzie organu reprezentującego skarżącą bądź ustanowienia kuratora uprawnionego do działania za skarżącą w niniejszym postępowaniu (ewentualnie rozszerzenia na to postępowanie uprawnień obecnego kuratora spółki) oraz przedłożenia dokumentacji potwierdzającej dokonanie ww. czynności, w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi organu 14 czerwca 2024 r., a zatem wyznaczony w wezwaniu termin upłynął 16 września 2024 r. (14 września 2024 r. — sobota). Organ w żaden sposób nie zareagował na wezwanie sądu. Również z treści wpisów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej "KRS"), a także akt rejestrowych dostępnych on-line w Portalu Rejestrów Sądowych (https://rar.ms.gov.pl/rar/dane-podmiotu/[...]?strona=1) wg stanu na dzień wydania niniejszego postanowienia nie wynika, aby w spółce został powołany zarząd bądź ustanowiony kurator uprawniony do działania za nią w postępowaniu kasacyjnym, albo że podjęto jakiekolwiek czynności w ww. celach (np. złożenie stosownych wniosków do sądu rejestrowego). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania posiada zarząd (art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych [Dz. U. z 2024 r., poz. 18, ze zm.]). W okolicznościach sprawy nie jest sporne, że jedyny członek zarządu skarżącej, uprawniony do jej samodzielnego reprezentowania, został pozbawiony tej funkcji z 18 lutego 2022 r., a choć skarżąca od 30 kwietnia 2024 r. posiada ustanowionego kuratora, jego uprawnienia nie obejmują występowania w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 31 § 1 p.p.s.a. jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W myśl zaś § 3 art. 31 cytowanej ustawy jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w ww. przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 31 § 3 p.p.s.a. może ponadto zaistnieć potrzeba wydania przez sąd — alternatywnie — postanowienia o odrzuceniu skargi (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.), o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.), o zawieszeniu postępowania (art. 124 § 1 p.p.s.a.) (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2021 r., s. 256-257). Z uwagi zatem na fakt, że braki w składzie organów osoby prawnej mają charakter usuwalny, celem zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz należytego reprezentowania interesów skarżącej w postępowaniu kasacyjnym zainicjowanym przez organ, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., wyznaczył temu organowi trzymiesięczny termin do uzupełnienia braków w składzie organu reprezentującego spółkę bądź ustanowienia kuratora (rozszerzenia uprawnień obecnego kuratora) na postępowanie toczące się w niniejszej sprawie. Jak zaznaczono na wstępie wezwanie w tym względzie zostało organowi doręczone w 14 czerwca 2024 r., a termin zakreślony w wezwaniu upłynął bezskutecznie 16 września 2024 r. Mając zatem na uwadze, że postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu, a inicjujący je organ — mimo stosownego wezwania — nie podjął żadnych działań mających na celu zapewnienie skarżącej właściwej reprezentacji w postępowaniu, konieczne było zniesienie postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej organu w całości. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji dotyczy nie strony wnoszącej skargę kasacyjną, a innej strony postępowania, należy uznać, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak zaistniała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., zniósł postępowanie kasacyjne toczące się na skutek skargi kasacyjnej organu w całości oraz umorzył postępowanie kasacyjne.