I FSK 828/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawartego w skardze kasacyjnej L. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1160/16 w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 26 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2010 r. do września 2011 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

I FSK 828/17 UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1160/16, L. L. (dalej: skarżący) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w jego ocenie w sprawie występuje niebezpieczeństwo wyrządzenia dodatkowej, znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo to jest w ocenie skarżącego oczywiste z uwagi na wysokość zaległości podatkowych. Skarżący wskazał też, że jest bankrutem pozbawionym praktycznie majątku – poniósł wielomilionowe straty z tytułu prowadzonej do dnia 2 listopada 2011 r. działalności gospodarczej i jest wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych. Równocześnie skarżący wyjaśnił, że aktualnie utrzymuje się z dochodów z umowy o pracę (1360,19 zł) i zlecenia (75,52 zł). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że argumentacja skarżącego przedstawiona na uzasadnienie wniosku jest ogólnikowa i nie została wsparta żadnymi dokumentami. Ogólne wskazanie na wielomilionowe straty i statut bankruta nie świadczą o zajściu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., brak precyzji nie pozwala bowiem na miarodajną ocenę zasadności tych argumentów. Podobnie spodziewanych rezultatów nie może przynieść odwołanie się do "oczywistości" niebezpieczeństwa z uwagi na wysokość zaległości podatkowych. Należy zaznaczyć, że kwota zobowiązań określonych skarżącemu w decyzji wymiarowej jest dla rozstrzygnięcia wniosku bez znaczenia, brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że nie została przewidziana wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia, która automatycznie powodowałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, co oznacza, że ustawodawca zdecydował się na odejście od tak sztywnych kryteriów i uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. W przypadku skarżącego nie zostało natomiast w żaden sposób wykazane, by prowadzona egzekucja mogła stanowić np. zagrożenie egzystencji skarżącego i jego rodziny, czy prowadziła do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku (np. egzekucja z domu rodzinnego, itp.). Należy równocześnie podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżący w swym zażaleniu nie uprawdopodobnił, że takie właśnie skutki mu grożą. Nie wystarczy w tym zakresie odwołanie się do ogólnych twierdzeń (o wielomilionowych stratach, statusie bankruta) i niepotwierdzonych żadnymi dokumentami informacji (o wpisie do rejestru dłużników niewypłacalnych, o wielkości uzyskiwanych dochodów). Warto też przypomnieć, że o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wnosił już na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. Odmawiając udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie z dnia 31 października 2016 r.) sąd wyjaśnił skarżącemu, że to na nim spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., przez wskazanie konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Sąd wskazał, że do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowane aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym i rodzinnym strony, a zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych sytuacji o jego sytuacji majątkowej, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, a także sytuacji rodzinnej. Zdaniem sądu ocena tego, czy zapłata należności w sposób rzeczywisty mogła zagrozić funkcjonowaniu skarżącego, prowadząc do utraty środków niezbędnych do utrzymania, nie była możliwa, gdyż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji. Mimo uzyskania ze wskazanego postanowienia wiedzy o tym, jak istotne jest uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w tym świadomości, że konieczne jest podanie precyzyjnych i szczegółowych danych umożliwiających ocenę przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a także udokumentowanie twierdzeń o ziszczeniu się tych przesłanek, skarżący w obecnie rozpatrywanym wniosku ograniczył się do paru ogólnych lub nieweryfikowalnych argumentów odnoszących się do wpływu wykonania decyzji na jego sytuację. W konsekwencji należy uznać, że nie zostało wykazane wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.