I FSK 822/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. C. o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 30 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...], w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia 2014 r. do czerwca 2015 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22, w części dotyczącej odmowy wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...].

1. M. C. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 12 lipca 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 30 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik US) z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...], w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia 2014 r. do czerwca 2015 r. W treści skargi Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego - dwóch decyzji, a mianowicie: 1) zaskarżonej decyzji, czyli decyzji Dyrektora IAS z dnia 30 maja 2022 r.; 2) decyzji ostatecznej, co do której odmówiono stwierdzenia jej nieważności, czyli decyzji Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. Skarżący powoływał się między innymi na okoliczność wydania przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowienia z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt [...], o zawieszeniu postępowania cywilnego do czasu rozstrzygnięcia kwestii nieważności decyzji Naczelnika US oraz wywoływanie przez tę decyzję skutków materialnoprawnych w postaci egzekucji administracyjnej z majątku jego oraz małżonki, a także to, że stanowi ona podstawę wytoczenia powództwa pauliańskiego przez Naczelnika US w sprawie o sygn. akt [...], co może spowodować nieodwracalne skutki w zakresie własności rzeczy nie do przywrócenia w przypadku pozytywnego dla niego wyroku sądu administracyjnego. 2. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22, "odmówił wstrzymania wykonania decyzji", co w związku z poprzedzającą to rozstrzygnięcie treścią sentencji wydanego postanowienia oznaczało odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS z dnia 30 maja 2022 r. oraz odmowę wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. Odnośnie drugiej z decyzji Sąd wskazał w szczególności, że: - wstrzymanie wykonania tej decyzji nie będzie miało znaczenia w sporze cywilnym; - z informacji podanych we wniosku Skarżącego wynika, iż postępowanie cywilne zainicjowane powództwem pauliańskim jest w toku, a zatem skutek wygrania sporu przez Skarb Państwa w postaci ubezskutecznienia czynności prawnych dokonanych przez Skarżącego na rzecz Fundacji nie zaistniał; - w takim stanie rzeczy egzekucja z majątku Fundacji nie jest obecnie możliwa, a tym samym przedstawiane we wniosku skutki wykonania decyzji wymiarowej w postaci egzekucji są jedynie hipotetyczne. 3. Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22, oddalił skargę Skarżącego. 4. Skarżący pismem z dnia 28 marca 2023 r. złożył skargę kasacyjną od wspomnianego w poprzednim punkcie wyroku. W treści tej skargi ponownie wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. do czasu prawomocnego rozpoznania skargi kasacyjnej. W motywach wniosku nawiązał do zgłaszanej wcześniej okoliczności wydania przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowienia z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt IC 1248/21, o zawieszeniu postępowania cywilnego. Podniósł, że brak wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika US umożliwi podjęcie tego postępowania cywilnego i wydanie orzeczenia wyrażającego zgodę na przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu zaspokojenia żądania objętego tą decyzją, powodując nieodwracalne skutki w zakresie własności rzeczy w przypadku pozytywnego dla Skarżącego wyroku sądu administracyjnego. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. W realiach niniejszej sprawy Skarżący w ramach postępowania sądowoadministracyjnego złożył drugi raz wniosek obejmujący żądanie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. Pierwszy, zawarty w skardze do Sądu pierwszej instancji z dnia 12 lipca 2022 r., został rozpoznany odmownie postanowieniem tego Sądu z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22, wydanym na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) (zob. pkt 1 i pkt 2 niniejszego uzasadnienia). Wobec powyższego drugi wniosek Skarżącego złożony w tym samym przedmiocie, a wyrażony w skardze kasacyjnej z dnia 28 marca 2023 r., należało zakwalifikować i rozpoznać w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi między innymi, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Oznacza to w szczególności, że uzyskanie zmiany sądowego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji na postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji jest możliwe jedynie wtedy, gdy wnioskodawca powoła się i wykaże istnienie odmiennych okoliczności względem tych, które stanowiły podstawę rozpoznania poprzedniego wniosku. 5.2. Tymczasem Skarżący nawet nie próbował dowieść, aby wystąpiły odmienne okoliczności wymagające rozważenia w ramach ponowionego żądania wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. Przedstawiona przez niego argumentacja w analizowanym obecnie wniosku była już powoływana we wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, który rozpoznał Sąd pierwszej instancji. Zarówno okoliczność wydania przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowienia z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt IC 1248/21, o zawieszeniu postępowania cywilnego, jak i wnioskowania na tym polu formułowane przez Skarżącego co do zależności tego postępowania i postępowania sądowoadministracyjnego oraz egzekucyjnego, były już przedmiotem poprzedniej oceny sądowej, tj. Sądu pierwszej instancji wyrażonej w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 302/22. Sąd ten uznał wówczas argumenty Skarżącego za niewystarczające do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r. W treści uzasadnienia kolejnego wniosku nie ujawniono żadnych nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyjęcia, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzupełnieniu można jedynie wspomnieć, że sąd cywilny zawiesił postępowanie w warunkach, gdy w stosunku do decyzji ostatecznej Naczelnika US nie było wydane rozstrzygniecie o wstrzymaniu jej wykonania. Powoływanie zatem obecnie argumentu, że brak tego rodzaju wstrzymania spowoduje podjęcie uprzednio zawieszonego postępowania, nie pozostaje w tego rodzaju związku, jaki próbuje jemu nadać Skarżący w ponownym wniosku. 5.3. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze, że postanowienie sądowe objęte żądaniem zmiany, bo tak należało zakwalifikować kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika US z dnia 18 listopada 2019 r., rozstrzygało o odmowie wstrzymania wykonania także zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS, której ten drugi wniosek już nie dotyczył (zob. pkt 2 tego uzasadnienia), Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 61 § 4 i § 5 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji odmawiając zmiany postanowienia w części odnoszącej się wyłącznie do decyzji Naczelnika US.