I FSK 684/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy umorzenia z urzędu postępowania ze skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 331/22 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2021 r. nr 2401-IEW1.4253.54.2021.14 UNP: 2401-21-277765 w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2015 r. i zabezpieczenia jej na majątku spółki postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 331/22, oddalił skargę M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2015 r. i zabezpieczenia jej na majątku spółki. 2. Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. Spółka zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. 3. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustalono na podstawie informacji z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, że spółka (nr KRS [...]) została rozwiązana. Z wpisu w KRS z dnia 23 marca 2023 r. wynika, że Sąd Rejonowy [...] postanowieniem o sygn. akt [...] wykreślił Spółkę z KRS. Postanowienie o wykreśleniu Spółki z KRS stało się prawomocne z dniem 5 kwietnia 2023 r. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1 i pkt 2 tego paragrafu. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co wynika z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Wspomniany pkt 1 z art. 161 § 1 P.p.s.a. dotyczy skutecznego cofnięcia skargi, natomiast pkt 2 śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania [sądowego], o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., oznacza brak elementu stosunku materialnoprawnego skutkującego niemożnością załatwienia sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość taka może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. 4.2. W niniejszej sprawie wystąpiła pierwsza z podanych przyczyn, gdyż Spółka - jako podmiot, który posiadał osobowość prawną - przestała istnieć. Wykreślenie Spółki z KRS skutkowało bowiem ostatecznym ustaniem jej bytu prawnego. Z tą chwilą utraciła ona zatem osobowość prawną i przestała być podmiotem praw i obowiązków. Straciła tym samym zdolność sądową i zdolność procesową w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 § 1 i art. 28 § 1 P.p.s.a.) są zaś zaliczane do tzw. przesłanek procesowych, które sąd administracyjny bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy. W przypadku wykreślenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z KRS, będącego skutkiem rozwiązania spółki, nie ma również innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa takiej spółki. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu przed sądem administracyjnym definitywnego braku następcy prawnego strony będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością jest umorzenie takiego postępowania z powołaniem się na art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. 4.3. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.